S&P Global Ratings Küresel Başekonomisti Paul Gruenwald, Davos'ta küresel ekonomideki eksen kaymasını ve piyasaların geleceğini değerlendirdi. Toplantılarda "sisteme ve büyük kurumlara güven" konusunun öne çıktığını belirten Gruenwald, ülkelerin ve şirketlerin yeniden kurgulanan tedarik zincirlerine ve finansal değişimlere uyum sağlamaya çalıştığını ifade etti.
Gruenwald, küresel ekonomide on yıllardır kabul gören ve "Washington Uzlaşısı" olarak adlandırılan düzenin artık geçerliliğini yitirdiğini savundu.
"ABD'nin 'iyiliksever hegemon' rolü dönüşüyor"
Eski sistemin, piyasaların, serbest ticaretin ve sermayenin sınırsız dolaşımının "iyi olduğu" fikrine dayandığını hatırlatan Gruenwald, şu değerlendirmeyi yaptı:
"İnsanlar hala serbest ticaretin ve sermayenin serbest dolaşımının iyi olduğunu düşünüyor. Ancak artık bunun üzerinde bir güvenlik ve jeopolitik katman var. Yeni bir düzen bulmaya çalışıyoruz ama henüz bunun nasıl olacağını bilemiyoruz. Yeni bir düzen ararken riskleri yönetmek, kimlerle ortaklık kuracağımız konusunda daha fırsatçı olmak ve maruziyetleri hedge etmek (riskten korunmak) gerekiyor. Eski düzen bir anlamda 'iyiliksever hegemon' olarak ABD tarafından teminat altına alınmıştı ve bence bu rol dönüşüm geçiriyor."
"Kusursuz değil, 'yama işi' bir düzen geliyor"
Yeni düzenin mimarisini kestirmenin şu an için zor olduğunu belirten Gruenwald, Kanada Başbakanı'nın Davos'ta yaptığı "orta güçlü ülkelerin yükselmesi gerektiği" yönündeki çağrısına atıfta bulundu. ABD ve Çin rekabetinin gölgesinde, orta ölçekli güçlerin kritik bir kütle oluşturduğuna dikkat çeken Gruenwald, geleceğin yapısını "yama işi" (patchwork) benzetmesiyle anlattı:
"Yeni bir düzene giderken, ülkelerin konuya bağlı olarak farklı kombinasyonlarla bir araya geldiğini göreceğiz. Bu kombinasyon ticaret, güvenlik ya da başka alanlarda olabilir. Ancak bazı ülkelerin eski düzenin bazı unsurlarını koruma yönünde hala açık bir isteği var. Dolayısıyla kusursuz, yekpare bir küresel düzen olmayacak. Konuya bağlı olarak farklı kombinasyonlardan oluşan bir yama işi düzen görebiliriz."
"Sadece makro ekonomist olmak yetmiyor"
Jeopolitik ve güvenlik kaygılarının ekonomide belirleyici hale gelmesi, devletlerin piyasa üzerindeki rolünü de değiştirdi. Gruenwald, serbest piyasanın kalesi ABD'de bile devletin şirketler üzerinde daha aktif rol oynadığını, firmaları hisse geri alımı yerine yatırıma yönlendirdiğini hatırlattı.
Bu durumun ekonomistlerin iş tanımını da değiştirdiğini vurgulayan Gruenwald, şöyle konuştu:
"Jeopolitik, enerji, kredi piyasaları ve finansal sistemin alışılmadık çalışma biçimlerini dikkate almamız ve tüm bunları bir araya getirebilmemiz gerekiyor. Bu unsurlar, geçmişte bizim meslek hayatımızın parçası değildi. Bugün, mevcut jeopolitik boyutları hesaba katmadan iyi bir makro tahmin yapmak neredeyse imkansız hale gelmiş durumda. Birçok ekonomist, günümüzde aşırı uzmanlaşmanın pek mümkün olmadığı bir öğrenme sürecinden geçiyor."
2026 tahmini ve yapay zeka uyarısı
Gruenwald, küresel ekonominin 2026 görünümüne ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Bu yıl dünyada yüzde 3,2 oranında ekonomik büyüme beklediklerini belirten Gruenwald, mevcut zorluklara rağmen bu oranın "kötü olmadığını" söyledi.
Büyük ekonomilerin ayrışan hikayelerine değinen Gruenwald; ABD'nin gümrük tarifelerinin etkisinden çıkmaya çalıştığını, Avrupa'nın stratejik özerklik peşinde olduğunu, Çin'in ise emlak piyasası krizi ve deflasyonist baskılarla mücadele ettiğini aktardı.
Veri merkezleri ve yapay zeka yatırımları ile görece düşük enerji fiyatlarının ekonomiyi desteklediğini belirten Gruenwald, piyasalardaki "yüksek değerlemelere" karşı ise uyardı. Özellikle yapay zeka hisselerindeki yükselişin bir "balon" olup olmadığı konusundaki tartışmalara değinen Gruenwald, "Yapay zeka yatırımlarının patlama yaşadığı bir aşamaya girildi. Nihayetinde bu yatırımların karşılığını vermesi gerekiyor. Kazananlar ve kaybedenler elbette olacak" ifadelerini kullandı.