ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in açıklamaları ve çeşitli iddialara göre İran yakın zamanda ABD ile yaptığı barış anlaşmasına bağlı kalırsa yeniden yapılanma fonları kapsamında 300 milyar dolara kadar kaynağa erişebilir. Ancak anlaşmanın resmi şartları hala büyük ölçüde belirsizliğini korurken, ABD Başkanı Donald Trump bu ödemeye ilişkin haberleri “sahte” olarak nitelendirdi.
Öne çıkanlar
• Vance pazartesi günü CBS News’e yaptığı açıklamada, 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonunun “İran’ın yükümlülüklerinin kendisine düşen kısmını yerine getirmesi koşuluyla, Körfez Kıyısı Koalisyonu tarafından finanse edilerek erişebileceği türden bir kaynak” olduğunu söyledi.
• Trump ise aynı gün, “ABD’nin İran’a 300 milyon dolar ödediği yönündeki haber, Demokratlar tarafından ortaya atılmış sahte haberdir” dedi ve İran’ın “asla bir nükleer silaha sahip olmamayı kabul ettiğini” ekledi.
• Reuters ve Bloomberg’in haberlerine göre 300 milyar dolarlık fon gerçek. Reuters, bu miktarın yarısından fazlasının zaten taahhüt edildiğini ve fonun “her iki tarafa da nihai bir anlaşmaya varılması için ekonomik teşvik sağlamak amacıyla tasarlandığını” yazdı.
• Reuters, anlaşma hakkında bilgi sahibi bir kaynağa dayanarak salı günü yaptığı haberde, bunun “İran’a yatırım yapılmasını tetiklemek üzere tasarlanmış özel bir fon” olduğunu aktardı.
• ABD ve İran’ın, barış anlaşmasını cuma günü İsviçre’de imzalaması planlanıyor.
ABD-İran barış anlaşmasına dair hangi ayrıntılar açıklandı?
ABD ve İran, anlaşmanın yorumlanması konusunda sürekli olarak farklı görüşler belirtiyor. Şimdiye kadar yapılan açıklamalara göre anlaşma, müzakereler için 60 günlük bir dönem oluşturacak. Bu süre zarfındaki görüşmelerin büyük olasılıkla İran’ın nükleer programı gibi daha karmaşık konular etrafında şekillenmesi bekleniyor. Bu hafta imzalanacak anlaşma, bildirilen 300 milyar dolarlık fonun yanı sıra ABD ile İran arasındaki ateşkesi de uzatacak ve her iki ülkenin de zaman zaman abluka uyguladığı kritik petrol taşımacılığı güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak.
Arka plan
Trump İran’daki savaşı, ülkenin nükleer silah geliştirmeye çok yaklaştığını öne sürerek haklı göstermişti. Ancak ABD BAşkanı salı günü yaptığı açıklamada, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun “çok değerli bir şey olmadığını fakat psikolojik açıdan onu elde etmek istediklerini” söyledi. İran ise resmi olarak nükleer silah geliştirmeyi hedeflemediğini savunmaktadır. Bu konu, 60 günlük müzakere sürecinde neredeyse kesin olarak ele alınacak başlıklardan biri olacaktır.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, beklenen barış anlaşmasının ülkesinin nükleer programına ilişkin yeni güvenceler içermediğini söyledi. Pek çok ayrıntı henüz resmi olarak netleştirilmediğinden, Trump geçen ay anlaşmanın tamamlanmaya yakın olduğunu söylediğinde müttefiklerinden tepki görmüştü.