Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC), Meta'nın Manus'u satın almasını resmen durdurdu. Singapur merkezli ancak Çin kökenli olan yapay zeka şirketinin Meta'ya satışı iptal edildi. Kurum pazartesi günü yaptığı kısa açıklamada, yabancı yatırım yasağının mevcut yasa ve yönetmeliklere uygun olarak alındığını belirtti. NDRC, ilgili taraflardan 2 milyar dolarlık satın alma işlemini geri çekmelerini istedi.
California merkezli teknoloji devi Meta (eski adıyla Facebook), söz konusu dev satın alma planını ilk olarak aralık ayında duyurmuştu.
Çin Ticaret Bakanlığı ocak ayında bu işlem için kapsamlı bir soruşturma başlattı. İnceleme, işlemin ihracat kontrolleri ve yurt dışı yatırım kurallarına uygunluğuna odaklandı. Meta sözcüsü mart ayında CNBC'ye yaptığı değerlendirmede, satın almanın yürürlükteki yasalara tamamen uygun olduğunu dile getirdi. Sözcü ayrıca, başlatılan incelemeye uygun bir çözüm bulunmasını beklediklerini ifade etti.
Yöneticilere yurt dışı çıkış yasağı getirildi
Satın alma işlemi başından beri hem Çin hem de Washington yönetimlerinin sıkı denetimi altındaydı. Konuya aşina kaynakların aktardığına göre, mart ayında Manus CEO'su Xiao Hong'a incelemeler sürerken Çin'den ayrılma yasağı getirildi. Aynı yasak kapsamında şirketin baş bilim insanı Ji Yichao'nun da ülkeden çıkışına izin verilmedi.
Washington yönetimi, Amerikan yatırımcıların Çinli yapay zeka şirketlerini doğrudan desteklemesini yasaklıyor. Pekin ise Çinli kurucuların işlerini yurt dışına taşımasını engellemek için baskıyı artırıyor. Çin'de kurulan Manus da aylar sonra merkezini Singapur'a taşıyan şirketlerden biriydi. Girişim, ABD ve Çin geriliminden doğan riskleri azaltmak için bu yönteme başvurmuştu.
Çin hükümetinin bu doğrudan müdahalesi, teknoloji kurucuları ve risk sermayedarları arasında büyük bir alarm yarattı. Zira teknoloji şirketleri, "Singapur aklama" adı verilen bu modelle Pekin ve Washington'ın baskısından kaçmayı umuyordu.
Yapay zeka stratejik rekabetin merkezine oturdu
Bu iptal kararı, Çin'in yapay zeka yeteneklerini ve fikri mülkiyetini koruma kararlılığını bir kez daha gösterdi. Washington, ABD çiplerine erişimi keserek Çin'in yapay zeka gelişimini engellemeye çalışıyor. Pekin ise öncü endüstrilerdeki bu üstünlük mücadelesine şirket satışlarını engelleyerek yanıt veriyor.
Yaşanan bu gelişmenin, iki ülke arasındaki diplomatik takvime de yansıması bekleniyor. ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in mayıs ortasında Pekin'de görüşmesi planlanıyor. Bu iptal kararının, zorlu geçmesi beklenen zirvenin gündemine yeni bir dikenli konu ekleyebileceği belirtiliyor.
Ankura China Advisors Yönetici Direktörü Alfredo Montufar-Helu, Pekin'in bu müdahalesinin yapay zekanın iki ekonomi arasındaki stratejik rekabetteki konumunu yansıttığını söyledi. Montufar-Helu, eskiden yarı iletkenlere odaklanan kontrollerin artık yapay zekaya uzandığını belirterek, "Çin, ulusal güvenlik için önemli gördüğümüz varlıkların yabancılar tarafından satın alınmasını engelleyeceğini söylüyor ve yapay zeka artık açıkça bunlardan biri." değerlendirmesini yaptı. Yönetici direktör, bu hamlenin şirketlere yurt dışına taşınmanın onları incelemeden korumayacağı mesajını verdiğini vurguladı.
Manus yapay zeka yarışında nasıl parladı?
Manus, pazar araştırması, kodlama ve veri analizi gibi karmaşık görevleri yürütebilen yapay zeka temsilcileri geliştiriyor. Geçen yıl mart ayında ilk genel yapay zeka temsilcisini piyasaya süren şirket, devlet medyası ve yorumcular tarafından Çin'in bir sonraki DeepSeek'i olarak övülmüştü.
Şirket, ürün lansmanından sekiz ay sonra aralık ayında 100 milyon dolarlık yıllık yinelenen geliri (ARR) aştığını duyurdu. Manus, bu başarının kendilerini sıfırdan bu kilometre taşına en hızlı ulaşan şirket yaptığını iddia etmişti. Ayrıca girişim, geçen yıl nisan ayında ABD merkezli risk sermayesi Benchmark'ın yönettiği turda 75 milyon dolar yatırım almıştı.
Facebook'un sahibi Meta, bu satın almayla yapay zeka temsilcisi yeteneklerini güçlendirmeyi planlıyordu. Yapay zeka temsilcileri, standart sohbet robotlarından farklı olarak minimum insan müdahalesiyle çok daha karmaşık görevleri yerine getirebiliyor. Teknoloji devi, yapay zeka inovasyonunu hızlandırmayı ve gelişmiş otomasyonu Meta yapay zeka asistanı da dahil olmak üzere tüm tüketici ve kurumsal ürünlerine entegre etmeyi hedefliyordu.