Arjantin'in engebeli Patagonya bölgesi serin havası, yenilenebilir enerjisi, kaya gazı ve geniş, boş arazileri sayesinde mega veri merkezleri için yer arayan yatırımcıların ilgisini çekmeye başladı. Büyük teknoloji şirketleri, dünya genelinde veri merkezleri kurmak için yarışırken ve çeşitli engellerle karşılaşırken Arjantin’de henüz başlangıç aşamasında olan projeler kamuoyunun fazla dikkatini çekmeden ilerliyor. Arjantinliler henüz büyük veri merkezlerinden etkilenmediği için ülkede, ABD'de görülen sunucu çiftliklerine yönelik tepki henüz oluşmuş değil. ABD'de veri merkezlerini eleştirenler, bu tesislerin yerel elektrik şebekeleri üzerinde baskı oluşturduğunu, çevreye zarar verdiğini ve elektrik faturalarını artırdığını söylüyor. Destekçiler ise bu tesislerin yapay zeka patlaması için gerekli olduğunu, yerel yönetimlere önemli miktarda vergi geliri sağladığını ve daha sürdürülebilir hale getirilebileceğini savunuyor.
Güney Amerika'nın güney ucunda yer alan Patagonya çöl manzaraları ve devasa buzullarıyla tanınıyor. Patagonya'da bulunan Arjantin'in Neuquen eyaletinde, ülkenin önemli elektrik üreticilerinden Pampa Energía, şirketin Loma de la Lata termik santralinin yanında kurulacak bir veri merkezi için girişimde bulundu. Şirketin elektrik ticaretinden sorumlu direktörü Ruben Turienzo'nun söylediğine göre merkez, dünyanın en büyük kaya gazı oluşumlarından biri olan yakındaki Vaca Muerta'dan 500 megavata kadar enerji tüketecek.
Bölgede Mapuçe yerli aileleri yaşıyor ve bu topluluklar tarih boyunca enerji şirketleriyle çatışmalar yaşadı. Pampa, veri merkezi projeleriyle ilgili olası talepler almaya bu yılın başında başladıktan sonra daha önce kamuoyuna duyurulmayan bu projeyi incelemeye başladı. Turienzo, "İlginin biraz daha somut ve güçlü hale geldiğini fark etmeye başladık" dedi.
Milei’nin reformları yatırımcıları çekiyor
Arjantin'e yönelik bu ilgi, uzun süredir yüksek enflasyonla boğuşan ülkede makroekonomik koşulların daha istikrarlı hale geldiği bir döneme denk geliyor. Aralık 2023'te göreve gelen Devlet Başkanı Javier Milei döneminde Arjantin, vergi avantajları ve istikrar sağlayan RIGI teşvik rejimi aracılığıyla büyük petrol ve madencilik yatırımlarını çekti ve Washington ile ilişkilerini güçlendirdi. Reuters’a konuşan Teksas merkezli pazar istihbarat şirketi datacenterHawk'ın Latin Amerika başkan yardımcısı Steve Sasse, "İki yıl önce kimse Arjantin hakkında konuşmazdı" dedi.
OpenAI, geçen ekim ayında yerel şirket Sur Energy ile temiz enerjiyle çalışacak, maliyeti 25 milyar dolara kadar çıkabilecek ve kapasitesi 500 megavata ulaşabilecek bir veri merkezi konusunda ortaklık yapacağını açıkladı. Temmuz ayında Arjantin'in iletişim kurumu, Patagonya'yı veri merkezleri açısından daha elverişli hale getirmek amacıyla ikinci bir fiber optik kablo iniş istasyonu kurmayı planladığını açıkladı.
Arjantin'de şu anda yalnızca Buenos Aires'te yoğunlaşmış küçük veri merkezleri bulunuyor. Ülke komşularının gerisinde kalmış durumda. Amazon Şili'de mega bir veri merkezi projesini ilerletirken, Alphabet'e bağlı Google Uruguay'da bir veri merkezi inşa ediyor. Paraguay ise mayıs ayında Tayvan'ın desteğiyle kurulacak bir veri merkezine ilişkin planlarını paylaştı.
ABD merkezli veri merkezi danışmanlık şirketi Cloud2Ground'ın kurucu ortağı Hadassa Lutz, "Herkes elektrik arıyo. Uluslararası geliştiricilerin Arjantin'e bakmasının nedeni de bu. Ama elektriğinizin olduğunu söylemek yeterli değil” ifadelerin kullandı. Bazı yatırımcılar Arjantin'in 2027'deki başkanlık seçimlerini bekleyebilir ve Milei'nin önerdiği, daha büyük vergi indirimleri içeren başka bir yasal çerçeve olan Super RIGI'yi takip ediyor olabilir. Lutz, "Eğer bu belirsizlik ortadan kalkar ve Arjantin'de bankaların finanse edebileceği, uygulanabilir bir seçenek ortaya çıkarsa, yatırımcılar riski alacaktır" ifadelerini kullandı.
Altyapı sıkıntıları
Patagonya enerji kaynaklarına ve elverişli bir iklime sahip olsa da altyapı ve bağlantı imkanları hala önemli engeller oluşturuyor. Danışman Lutz, "Bu alıcısını bekleyen hazır bir ürün değil, birilerinin bunu inşa etmesi gerekiyor" dedi. Uzmanlar, yapılan açıklamalarla kesinleşmiş projelerin birbirine karıştırılmaması gerektiği konusunda uyarıyor. Arjantin'in önde gelen yenilenebilir enerji şirketi Genneia'nın kurumsal ilişkiler direktörü Gustavo Castagnino, "İlgi var ve çok sayıda oyuncu var ancak projenin başlaması gerekiyor" dedi. Dijital altyapı profesyonellerini bir araya getiren ABD merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş iMasons'ın Latin Amerika eş başkanı Luis Schilling, şirketlerin Patagonya'daki sahaları gezmesi için düzenlenen geziyi üç kez erteledi. Gezi şimdi şubat ayı için planlanmış durumda. Schilling, "Milei yeniden seçilirse kendilerini daha rahat hissedecekler" dedi.
Milei, büyük teknoloji şirketlerini ülkeye çekmek için yoğun çaba gösterdi. Mayıs 2024'te Silikon Vadisi'ne giden Milei, Apple'ın o dönemdeki CEO'su Tim Cook'un yanı sıra OpenAI CEO'su Sam Altman, Google CEO'su Sundar Pichai ve Meta Platforms CEO'su Mark Zuckerberg ile görüşerek Patagonya da dahil olmak üzere yatırımları teşvik etti. Milyarder yatırımcı Peter Thiel, ağustos ayında yapılan bir bildirimine göre Vaca Muerta'da faaliyet gösteren ve bölgenin önde gelen petrol üreticilerinden biri olan Vista Energy'nin yüzde 1 hissesini satın aldı.
Değeri 1 milyar doların üzerinde olan beş girişimin Arjantinli kurucusu Martin Varsavsky, "Daha önce Arjantin gerçekten de haritada değildi. Bu, Arjantin bayrağını dikmek ve 'Burada bol miktarda enerjiye ve yatırım için mükemmel koşullara sahip bir ülke var' demek gibiydi” diye konuştu. Altman, 17 ay sonra OpenAI projesini duyurdu. Sur Energy'nin kurucu ortağı Emiliano Kargieman ağustos ayında Bloomberg Linea'ya, bir yer belirlemek için Neuquen eyaletiyle birlikte çalıştığını ve "şu anda nihai sözleşmeyi imzalayıp projeyi başlatma sırasının OpenAI'da olduğunu" söyledi. Arjantin'de yaklaşan seçimin bir etken olup olmadığını bilmediğini belirten Kargieman, "Bu OpenAI'ya sorulması gereken bir soru" dedi.