IEA'nın 32 üyesi arasında ABD, Almanya, İngiltere ve Belçika gibi gelişmiş ekonomiler de bulunuyor. Türkiye'deki güçlü elektrik talebi artışının önümüzdeki dönemde de devam etmesi beklenirken, Ulusal Enerji Planı 2035 yılında toplam elektrik talebinin 510 teravatsaat seviyesine çıkacağını öngörüyor.
Talep artışında sanayi ve hizmetler öne çıkıyor
IEA değerlendirmesine göre Türkiye'deki elektrik tüketimindeki yükseliğin temelinde ekonomik faaliyetlerdeki genişleme bulunuyor. Özellikle sanayi ve hizmet sektörlerindeki büyüme, elektrik talebinin yukarı yönlü hareketinde belirleyici oluyor.
Konutlardaki tüketimde de dikkat çekici bir artış yaşandı. Hanelerin elektrik kullanımı 2023-2024 döneminde yüzde 14 yükseldi. Klima ve elektrikli cihazların daha fazla kullanılması bu artışta etkili olurken, bazı bölgelerde ısınma ve yemek pişirme süreçlerinde elektriğin daha fazla kullanılmaya başlanması da tüketimi artırdı.
Sıcak hava elektrik tüketiminde rekor getirdi
Türkiye'de özellikle yaz aylarında elektrik talebindeki yükseliş daha belirgin hale geliyor. Temmuz 2025'te etkili olan sıcak hava dalgası sırasında puant elektrik talebi 59,5 gigavata ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.
Talepteki bu hızlı yükseliş, elektrik üretim kapasitesinin artırılmasının yanı sıra şebekenin taşıma kapasitesi, enerji depolama imkanları ve tüketimin yönetilmesi gibi konuları da daha kritik hale getiriyor.
Elektrikte yenilenebilir kaynakların payı artacak
Türkiye, artan elektrik ihtiyacını karşılamak için yenilenebilir enerji yatırımlarına ağırlık veriyor. Yenilenebilir kaynakların toplam elektrik üretimindeki payı 2025'te yüzde 43'e ulaşırken, 2035 için hedef bu oranı yüzde 55'e çıkarmak.
Bu süreçte güneş ve rüzgar enerjisinin kurulu gücünde de büyük artış öngörülüyor. Güneş enerjisinde 2024'te yaklaşık 20 gigavat olan kurulu gücün 2035'te 77 gigavata, rüzgar enerjisinde ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükselmesi bekleniyor.
Ancak IEA, yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümenin tek başına yeterli olmayacağına dikkat çekiyor. Güneş ve rüzgar gibi üretimi değişken kaynakların sistemdeki payının yükselmesi, şebekenin daha esnek hale getirilmesini ve depolama kapasitesinin geliştirilmesini gerektiriyor.
2035 için 35 gigavatlık esneklik planı
Türkiye'nin akıllı şebeke yol haritası kapsamında 2035 yılına kadar 35 gigavatlık esnek kaynak oluşturulması hedefleniyor. Bu kapasitenin 10 gigavatının çatı tipi güneş enerjisi ve depolamadan, 10 gigavatının büyük ölçekli enerji depolama sistemlerinden, 5 gigavatının şebeke yönetiminden ve 10 gigavatının talep tarafı yönetiminden sağlanması planlanıyor.
Elektrik ticaretinde komşu ülkelerle bağlantıların güçlendirilmesi de planlar arasında yer alıyor. Türkiye, 2035'e kadar elektrik ihracat kapasitesini üç katına çıkararak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesini ise beş katına çıkararak 6,6 gigavata yükseltmeyi hedefliyor. Bu kapsamda toplam 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattının kurulması planlanıyor.
IEA'dan şebeke ve depolama yatırımı çağrısı
IEA, Türkiye'nin hızla büyüyen elektrik ihtiyacını güvenli biçimde karşılayabilmesi için şebeke altyapısı, enerji depolama sistemleri ve diğer esneklik kaynaklarına yönelik yatırımların hızlandırılması gerektiğini belirtiyor.
IEA Başkanı Fatih Birol da Türkiye'nin enerji talebinin hızlı büyümeyi sürdürdüğü bir dönemde şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yapılacak yatırımların önemine işaret etti.
Birol'a göre bu yatırımlar yalnızca enerji güvenliğini güçlendirmekle kalmayacak; ekonomik rekabetçiliği destekleyecek ve Türkiye'nin uluslararası yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığını da azaltacak.