Elon Musk, bu hafta 2 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip roket üreticisi SpaceX’in, 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip elektrikli araç üreticisi Tesla’yı satın alacağı bir anlaşmaya onay verme konusunda bir adım daha yaklaştı. 20 Ekim'de SpaceX’in kazanç toplantısında konuşan Musk, her iki şirketin de olası bir birleşmeyi incelemek üzere özel komiteler kurduğunu açıkladı. Böyle bir işlem, Musk açısından anında finansal sonuçlar doğuracak. Musk’ın 2018 tarihli Tesla CEO Performans Ödülü’nün temelini oluşturan anlaşmadaki kontrol değişikliği kararı nedeniyle birleşme, Tesla’ya ait 286 milyon kısıtlı hissenin serbest kalmasını sağlayacak. Oysa bu hisselerin hak edilebilmesi için Musk’ın Ocak 2028’e kadar Tesla’da CEO veya benzer bir görevde kalması gerekiyordu. Bu kısıtlı hisselere dönüşen hisse senedi opsiyonlarının kullanım bedelini karşılamak amacıyla Musk’ın elinde tuttuğu 7 milyar dolarlık Tesla hissesi hesaba katıldığında, söz konusu hisselerin vergi kesintileri sonrasındaki değeri tahmini 70 milyar dolar olacak.
Bu, çoğu insan için muazzam bir meblağ ve tek başına bir kişiyi dünyanın en zengin 29. insanı yapmaya yeter. Ancak e gezegenin en zengin insanı olan Musk için bu, sıradan bir günden ibaret. İlk bakışta bu anlaşma, Musk’ı potansiyel olarak çok büyük bir ödemeden vazgeçmeye zorlayacak gibi görünüyor. Bunun nedeni, birleşmenin gerçekleşmesi halinde Musk’ın 2025 tarihli 1 trilyon dolarlık Tesla CEO Performans Ödülü’ndeki kontrol değişikliği hükümlerinin devreye girecek olması. Bu da Musk’ın, elektrikli araç şirketinin piyasa değerini yaklaşık altı kat artırarak 8,5 trilyon dolara çıkarmak ve düzeltilmiş FAVÖK’ünü 2025’te yaklaşık 15 milyar dolardan Eylül 2035’e kadar 400 milyar dolara yükseltmek gibi iddialı hedeflere ulaşması durumunda kazanabileceği 424 milyon Tesla kısıtlı hissesinden (vergiler ve kullanım maliyetleri öncesinde) vazgeçmesi gerektiği anlamına geliyor.
Yeni ücret paketi için pazarlık yapabilir
Ancak bu hedefler, Tesla da dahil olmak üzere birçok kişi tarafından gerçekleştirilmesi son derece güç hedefler olarak nitelendirildi. Harvard Hukuk Fakültesi Profesörü Jesse Fried’e göre bu nedenle ödülden vazgeçmek, Musk için muhtemelen büyük bir kayıp olmayacak. Musk, kaybettiği potansiyel kazancın bir kısmını, hatta tamamını telafi etmek amacıyla yeni birleşmiş şirketten yeni bir ücretlendirme paketi üzerinde muhtemelen pazarlık yapabilir.
Birleşmenin gerçekleştiği varsayılırsa Musk’ın hala alabileceği ödülün 12 eşit diliminden yalnızca biri, Tesla’nın piyasa değerinin 2 trilyon dolara ulaşmasını gerektiren dilim olabilir. Bu rakam, hissenin bugün işlem gördüğü seviyenin yüzde 33 üzerinde. Bu dilimin hak edilmesi, şu anda vergiler ve kullanım maliyetleri öncesinde 13,5 milyar dolar değerindeki 35 milyon hissenin serbest kalmasını sağlayacak. Bir sonraki dilim içinse Tesla’nın 2,5 trilyon dolar değerinde olması gerekecek.
Üstelik Musk’a SpaceX tarafından, roket üreticisinin kendi son derece iddialı hedeflerine ulaşması halinde vergiler öncesinde 1,3 milyar kısıtlı hissenin serbest kalmasını sağlayabilecek, potansiyel olarak çok kazançlı iki ödül daha verildi. Bu hedefler arasında şirketin piyasa değerini 7,5 trilyon dolara çıkarmak, Mars’ta en az bir milyon kişinin yaşayacağı kalıcı bir insan kolonisi kurmak ve yılda 100 teravatlık işlem gücü sağlayabilecek, Dünya dışında konumlandırılmış veri merkezlerini tamamlamak bulunuyor.
Bunlara ek olarak Musk halihazırda 759 milyar dolar değerinde 4,8 milyar SpaceX hissesine ve 53 milyar dolar değerinde, hak edilmiş 350 milyon SpaceX opsiyonuna sahip. Bu durum, roket üreticisi SpaceX’i Musk’ın servetinin açık ara en büyük bileşeni haline getiriyor. Musk’ın halihazırda sahip olduğu 396 milyon Tesla adi hissesi ise şu anda 153 milyar dolar değerinde. Columbia Hukuk Fakültesi Profesörü Dorothy Lund, “2025 tarihli Tesla ücretlendirme paketinden vazgeçse bile Musk’ın gayet iyi durumda olacağını düşünüyorum” dedi.
Boston College Hukuk Fakültesi Profesörü Brian Quinn de aynı fikirde. Musk’ın 2025 tarihli Tesla CEO Performans Ödülü’nü korumasını sağlayabilecek başka bir işlem yapısının mümkün olup olmadığı sorulduğunda Quinn, “Paranın birleşme için belirleyici motivasyon olduğunu düşünmüyorum. Bu siz ya da ben olsaydık, konu üzerinde uzun uzun düşünürdük. Ama bence onun için bunların hepsi sanal para gibi bir şey" dedi.
Birleşme Tesla'daki gücünü artıracak
Belki de Musk açısından en önemlisi, SpaceX’in Tesla’yı satın almasının, elektrikli araç üreticisi üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik uzun süredir devam eden hedefini gerçekleştirmesine yardımcı olacak olması. Musk, SpaceX’teki özel oy hakkı sağlayan hisseleri sayesinde roket üreticisinin oy haklarının yüzde 80’inden fazlasını kontrol edebiliyor. Buna karşılık Tesla’daki oy gücü şu anda yüzde 20’nin biraz altında.
Musk daha önce, şirket üzerinde önemli bir kontrole sahip olmadan Tesla’yı yapay zeka ve robotik alanlarında lider hale getirme çabasından rahatsızlık duyduğunu belirtmişti. SpaceX ile Tesla arasında bir birleşme gerçekleşirse Musk artık bu tür endişeleri taşımak zorunda kalmayacak.