Küresel piyasalarda satış baskısını artıran gelişmelerin başında, Orta Doğu'da jeopolitik risklerin yeniden tırmanabileceğine yönelik beklentiler geliyor. ABD'de seçim gündemi yoğunlaşırken, Başkan Donald Trump'ın 3 Kasım'daki seçimlerin ardından İran'a yönelik askeri baskıyı artırabileceği ihtimali yatırımcıların gündemine girdi.
Trump, Iowa eyaletinde katılacağı seçim mitingine hareket etmeden önce Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtladı. İran'a birçok açıdan ciddi zarar verdiklerini savunan Trump, "Belki biraz daha ileri gidebiliriz" ifadesini kullandı.
Bölgedeki gerilimin bir diğer ayağında ise İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları yer aldı. Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, Riyad yönüne fırlatılan bir balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Bölgedeki gelişmeler, çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişelerini artırırken petrol arzına yönelik riskleri de gündemde tutuyor. Taşımacılık maliyetlerindeki yükselişle birlikte enerji piyasasında fiyatlar yukarı yönlü hareket etti.
Analistler, petrol fiyatlarındaki artışın enerji maliyetleri üzerinden enflasyonu besleyebileceğine dikkati çekiyor. Bu senaryonun merkez bankalarının faizleri uzun süre yüksek seviyelerde tutmasına, hatta ek sıkılaşma adımları atmasına neden olabileceği beklentisi de piyasalardaki fiyatlamaları etkiliyor.
Yapay zeka yatırımlarının geri dönüşü sorgulanıyor
Küresel piyasalarda satışları derinleştiren diğer unsur, yapay zeka yatırımlarının finansmanına ve bu yatırımların ne ölçüde kazanç sağlayacağına ilişkin belirsizlikler oldu. Özellikle yarı iletken sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hisseleri, yatırımcıların artan maliyetler ve getiri beklentileri konusundaki kaygılarından olumsuz etkilendi.
ABD borsasında işlem gören çip üreticilerinin hisselerinde dün sert düşüşler görüldü. Intel'in hisseleri yüzde 8,04, AMD'nin yüzde 8,10, Qualcomm'un yüzde 2,88, Broadcom'un yüzde 4,31 ve Micron Technology'nin yüzde 6,26 geriledi.
Analistler, yapay zeka alanındaki yatırımların yüksek maliyetlere ulaşmasına karşın bunların ne zaman ve hangi ölçüde kâra dönüşeceğinin henüz netleşmediğini belirtiyor. Bu durum, özellikle çip üreticileriyle veri merkezi ve bulut bilişim şirketlerinin hisse performanslarında dalgalanmalara yol açıyor.
Küresel ölçekte borçlanma maliyetlerinin yüksek seyretmesi de yatırım planlarını zorlaştırıyor. Veri merkezi kurmak veya mevcut kapasiteyi genişletmek isteyen şirketler daha yüksek finansman giderleriyle karşılaşırken, borçla yatırım yapan firmaların faiz yükü artıyor. Bu koşullar, yeni projelerin ekonomik açıdan cazibesini azaltabiliyor.
ABD'de tahvil getirileri geriledi, dolar toparlandı
ABD'de açıklanan iş gücü piyasası verileri, işsizlik maaşı başvurularında düşüşe işaret etti. İlk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 17 Ekim'de sona eren haftada 194 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı.
Risk iştahındaki zayıflamayla birlikte yatırımcıların teknoloji hisselerinden uzaklaşarak tahvil piyasasına yönelmesi, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizini aşağı çekti. Getiri, yaklaşık bir ay sonra ilk kez yüzde 5 seviyesinin altına indi. Dün 16 baz puan gerileyerek yüzde 4,96'ya düşen faiz, yeni işlem gününde yüzde 4,97 seviyesinde bulunuyor.
Tahvil getirilerindeki gerileme, doların diğer para birimleri karşısındaki cazibesini sınırladı. Dolar endeksi dün yüzde 0,2 düşüşle 101,5'e gerileyerek kayıplarını üçüncü işlem gününe taşıdı. Endeks bugün ise yüzde 0,1 yükselişle 101,6 seviyesinde işlem görüyor.
Altın baskı altında, petrol yükselişte
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini güçlendirmesi, ABD Merkez Bankasının (Fed) faizleri beklenenden daha uzun süre yüksek tutabileceği yönündeki beklentileri artırdı. Bu görünüm, faiz getirisi olmayan altının fiyatı üzerinde baskı oluşturdu.
Altının ons fiyatı dün yüzde 2,8 değer kaybederek 4 bin 24 dolara geriledi. Değerli metal, yeni işlem gününde yatay bir seyirle 4 bin 22 dolardan alıcı buluyor.
Enerji arzına ilişkin endişeler ise petrol fiyatlarını desteklemeyi sürdürüyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,7 yükselişle 114 dolar seviyesinde işlem görüyor.
Wall Street'te teknoloji hisseleri öncülüğünde düşüş
Jeopolitik riskler ve yapay zeka yatırımlarına yönelik kaygılar, ABD borsalarında özellikle teknoloji şirketlerinin hisselerine satış getirdi.
New York borsasında S&P 500 endeksi günü yüzde 1,21 kayıpla tamamlarken Nasdaq endeksindeki düşüş yüzde 2,60'a ulaştı. Dow Jones endeksi ise yatay seyretti. ABD endeks vadeli kontratları yeni güne negatif başladı.
Avrupa piyasalarında Fransa kaynaklı riskler öne çıktı
Avrupa borsalarında da dün satış ağırlıklı bir görünüm hakimdi. Yükselen petrol fiyatlarının yanı sıra Fransa'daki sokak olaylarının kamu maliyesi üzerindeki olası etkileri, bölge piyasalarındaki endişeleri artırdı.
Fransa'da mali disipline ilişkin kaygılar tahvil piyasasında dalgalanmayı beraberinde getirdi. Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,07'ye yükselerek 2002'den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Öte yandan internet siteleri ve kurumsal uygulamalarda yaygın kullanılan PHP programlama dilinde iki kritik güvenlik açığının tespit edilmesi ve dünya genelinde önlemlerin devreye alınması da bilişim, teknoloji ve kıymetli metal şirketlerinin hisselerinde kayıplarla ilişkilendirildi.
Avrupa'nın önde gelen borsalarında gün sonu görünümü şöyle oldu:
-
İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 0,26 geriledi.
-
Almanya DAX 40 endeksi yüzde 1,07 düştü.
-
Fransa CAC 40 endeksi yüzde 1,39 değer kaybetti.
-
İtalya FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,54 geriledi.
Avrupa endeks vadeli kontratları ise yeni güne karışık bir görünümle başladı.
Asya borsalarında çip üreticileri baskı altında
ABD ve Avrupa piyasalarındaki satışların ardından Asya borsalarında da düşüşler öne çıktı. Hong Kong dışındaki bölge piyasalarında, özellikle yarı iletken şirketlerinin hisselerinde görülen kayıplar belirleyici oldu.
Yapay zeka harcamalarının sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizlikler, veri merkezi yatırımlarının yavaşlayabileceği endişesini gündeme taşıdı. ABD'de teknoloji hisselerinde yaşanan düşüşün ardından Güney Koreli çip üreticileri ve Japon teknoloji şirketleri üzerindeki satış baskısı da arttı.
Japonya'da açıklanan verilere göre tüketici enflasyonu eylülde yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilere paralel gerçekleşti. Çekirdek enflasyonun dokuz ay aradan sonra yeniden yüzde 2'nin üzerine çıkması, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artırabileceği beklentilerini güçlendirdi.
Bölge borsalarında kapanışa yakın görünüm şöyleydi:
-
Japonya Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7 geriledi.
-
Çin Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 düştü.
-
Güney Kore Kospi endeksi yüzde 0,8 değer kaybetti.
-
Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 0,7 yükseldi.
Borsa İstanbul yüzde 3'ün üzerinde geriledi
Yurt içinde Borsa İstanbul'da da satış baskısı etkili oldu. BIST 100 endeksi, dün yüzde 3,08 değer kaybederek günü 11.220,37 puandan tamamladı. VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ocak ayındaki toplantının ardından faiz indirimine ara veren Merkez Bankası, böylece beş toplantı sonra ilk kez gevşeme adımı attı.
Fon tasfiyelerine ilişkin düzenleme Meclis'ten geçti
Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına yönelik düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
Düzenleme kapsamında yer alan fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili hükümleri doğrultusunda mal varlıklarına el konulabilecek.
Kanunda belirtilen geri kazanım mekanizmasının kapsamı dışında kalan durumlarda Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye işlemlerini ve denetim sonuçlarını dikkate alarak her fon için oluşan zarar veya kaybı belirleyecek. Kurul ayrıca zarardan sorumlu gerçek ve tüzel kişileri ve bunların sorumluluk tutarlarını tespit ederek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) bildirecek.
Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, zorunlu giderler düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiyeyi yürüten kuruluşa aktarılacak. Tasfiye tamamlanmışsa kaynak, SPK'nin bildireceği fon pay sahiplerine ödeme yapılması amacıyla Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) gönderilecek. YTM, ödemeleri yatırımcıların fon katılma payları içindeki oranlarına göre gerçekleştirecek.