Wall Street Journal'de yer alan habere göre Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) rekor seviyede rezerv satışı önerdi. İran savaşının tetiklediği yüksek fiyatlarla mücadele etmeyi amaçlayan bu haberin ardından petrol fiyatları dalgalandı. Önceki kazançlarını geri veren piyasada hareketlilik hız kazandı.
Gazetenin haberine göre bu satış, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından piyasaya sürülen 182 milyon varili aşacak. Pazartesi günü 100 doların üzerine çıkan fiyatların ardından piyasadaki aşırı dalgalanma sürüyor. Yüzde 3,7'ye kadar yükselen Brent petrol 88 dolar civarına gerilerken Batı Teksas türü (WTI) ham petrol 84 dolar seviyelerinde işlem gördü.
Hürmüz krizinin bölgesel üretime etkisi
Küresel petrol akışının beşte birini sağlayan dar bir kanal olan Hürmüz Boğazı'nda nakliyenin fiilen durması krizi derinleştirdi. Bu durum, Körfez'deki büyük üreticilerin üretimi azaltmasına yol açarak ham petrol, doğal gaz ve dizel gibi ürünlerin fiyatlarını yukarı çekti. Su yolundaki tanker trafiği yok denecek kadar azalırken piyasa normal ticaretin yeniden başlamasını yakından takip ediyor.
Wall Street Journal'ın konuya aşina yetkililere dayandırdığı haberine göre, IEA üyelerinin acil durum rezervlerinin serbest bırakılması teklifini çarşamba günü karara bağlaması bekleniyor. Kimsenin itiraz etmemesi halinde önlemin kabul edileceği ancak tek bir ülkenin itirazının planı geciktirebileceği belirtildi. Yedi Büyükler (G7) ülkeleri bu hafta başlarında IEA'dan acil petrol stoklarının serbest bırakılması için senaryolar hazırlamasını istemişti.
Singapur'daki Saxo Markets Baş Yatırım Stratejisti Charu Chanana, IEA'nın rezerv satışının hem bir rahatlama valfi hem de bir uyarı sinyali olduğunu söyledi. Chanana, bu hamlenin geçici arz sağlayıp paniği sınırlayabileceğini ancak kesinti riskinin acil eylem gerektirecek kadar ciddi olduğunu da piyasaya gösterdiğini ifade etti.
Çelişkili mesajlar ve piyasadaki belirsizlik
Trump yönetiminin savaş ve Hürmüz üzerinden nakliye hakkındaki hızla değişen açıklamalarıyla boğuşan piyasada petrol fiyatları salı günü sert düştü. Enerji Bakanı Chris Wright, ABD Donanması'nın İran yakınlarındaki boğazdan geçen bir petrol tankerine eşlik ettiğine dair hatalı bir mesaj paylaşıp ardından sildi. Beyaz Saray ise daha sonra böyle bir operasyonun gerçekleşmediğini kabul etti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazdaki mayınlar hakkında sosyal medyada paylaştığı çelişkili mesajlar da kafa karışıklığı yarattı. Savaş nedeniyle artan ekonomik ve siyasi baskıyla karşı karşıya kalan Trump, pazartesi günü geç saatlerde çatışmanın yakında sona ereceğini söyledi. Ancak ABD'li yetkililer salı günü askeri operasyonların tırmandığını ve diplomatik görüşme ihtimalinin düşük olduğunu işaret etti.
CIBC Private Wealth Group Kıdemli Enerji Yatırımcısı Rebecca Babin, savaşın sis perdesi içinde işlem gören bir piyasa hissi yaşandığını belirtti. Babin, olaylar geliştikçe piyasanın gerçek zamanlı tepki verdiğini vurguladı. Yatırımcıların manşetlerin yönlendirdiği gün içi keskin dalgalanmalar ve aşırı volatilite nedeniyle sarsılmaya devam ettiğini dile getirdi.
Küresel ekonomi için yıkıcı sonuç uyarısı
İkinci haftasına giren Orta Doğu'daki çatışmalar, ondan fazla ülkeyi içine çekerek enflasyon krizi endişelerini alevlendirdi. ABD'de perakende benzin fiyatlarının fırlaması ABD Başkanı Trump üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
Bloomberg'in salı günkü haberine göre Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt toplam üretimlerini ciddi oranda düşürdü. Kesintiler küresel üretimin yüzde 6'sına denk gelen günlük 6,7 milyon varile kadar ulaştı. Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki en büyük petrol rafinerisi ise bir insansız hava aracı saldırısının ardından faaliyetlerini durdurdu.
Suudi Aramco İcra Kurulu Başkanı Amin Nasser, kesinti uzadıkça dünya petrol piyasası için feci sonuçlar doğacağını söyledi. Savaşın Orta Doğu'daki petrol akışını kesmesinden bu yana ilk kez konuşan Nasser, bu durumun küresel ekonomi için çok daha şiddetli sonuçları olacağı uyarısını yaptı.