Monako’da güneşli bir bahar öğleden sonrasında Filippo Ghirelli, dizüstü bilgisayarını çevirip ofis penceresinden Akdeniz manzarasını gösterirken oldukça neşeli. Bir video konferans görüşmesiyle Forbes'a konuşan Ghirelli, “Beş yıldan uzun süredir burada yaşıyorum. Harika bir üs” diyor ve ardından iş için sık sık seyahat ettiği şehirleri sıralıyor; Londra, New York, Dubai. Üç ay sonra Forbes ile yeniden konuşuyor, bu kez Londra’dan. “Üniversiteden (Roma’da) mezun olduktan sonra Afrika’ya gittim” diyor ve altyapı projelerinde mühendislik alanında çalışmaya ilk başladığı Gine ve Mali gibi ülkeleri listeliyor.
Her şeyini kaybedip yeniden başladı
45 yaşındaki Ghirelli’nin gezgin bir kariyeri oldu. 20’lerinin sonları ve 30’larının başlarında İtalya ve Kuzey Afrika’da gayrimenkulden küçük bir servet yaptı, ardından Arap Baharı sırasında Mısır’da neredeyse her şeyini kaybetti. Daha sonra İtalya’ya döndü ve kendini yeniden inşa ederek büyük şirketlerin enerji maliyetlerini düşüren bir firma kurdu. Ancak Ghirelli, tahmini 1,5 milyar dolarlık servetinin aslan payı için Hindistan’a teşekkür borçlu. Ocak 2023’te hayatının anlaşmasını kapattı. Enerji verimliliği firmasının kısmi satışından ve gayrimenkul yatırımlarından elde ettiği gelirleri kullanarak, Singapur merkezli petrol ticareti devi Trafigura’dan, Hindistan’ın batı kıyısında bulunan ülkenin ikinci en büyük petrol rafinerisinin yüzde 25 hissesini satın aldı.
Trafigura ve Rusya’nın devlet kontrolündeki petrol şirketi Rosneft, Moskova merkezli yatırım firması UCP ile birlikte rafineriyi ilk kez 2017’de satın aldığında, şirket borç dahil 12,9 milyar dolar değerindeydi. Trafigura, payının yüzde 85’ini banka kredisiyle finanse etmiş, kalanını nakit ödemişti. Ghirelli, Trafigura’nın hissesini satın alma ilgisini ilk kez 2020’de dile getirdi. İşlem teknik olarak 2021’de tamamlandı ancak Hindistan’daki rekabet otoriteleri tarafından geciktirildi. Anlaşma nihayet 2023’te (Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden 11 ay sonra) Trafigura’nın Rus şirketlerinden uzaklaşmaya çalıştığı bir dönemde açıklandı. Ghirelli, bunun fiyatı ya da yatırım kararını etkilemediğini söylüyor ve Trafigura’nın hissesini 169 milyon dolara aldığını belirtiyor. Forbes’a göre borç düşüldükten sonra bu hissenin bugünkü değeri en az 1,1 milyar dolar.
Rafineriye ek olarak Nayara Energy adlı şirket, Hindistan’ın en büyük özel akaryakıt istasyonu ağına ve bir derin su limanına da sahip. Hindistan, hızla büyüyen ekonomisi ve nüfusu için ucuz Rus petrolü ithalatını artırırken Nayara bundan ciddi kazanç sağladı. Mart 2025’te sona eren mali yılında 17,6 milyar dolar gelir üzerinden 760 milyon dolar net kar açıkladı; bu rakamlar 2022’ye kıyasla sırasıyla yüzde 500 ve yüzde 25 artış anlamına geliyor. İşin değerinin katnalarak arttığını söyleyen Ghirelli, “Özellikle şanslı olmuş bir finansal yatırım" diyor.
Hindistan’ın en çok arzulanan varlıklarından biri
Nayara, tartışmasız Hindistan’ın en çok arzulanan varlıklarından biri. Enerji araştırma şirketi Rystad Energy’de emtia piyasaları kıdemli başkan yardımcısı olan Pankaj Srivastava, “Nayara’nın çok önemli bir rolü var. Hindistan, yakıt talebinin sürekli arttığı büyüyen bir ülke. Nayara, ülkenin iç yakıt ihtiyacının önemli bir kısmını karşılıyor. Stratejik olarak çok iyi bir konumda" dedi. Hindistan merkezli The Morning Context’in mart ayındaki bir haberine göre, hem Suudi Arabistan’ın devlet petrol devi Aramco hem de Hint milyarder Mukesh Ambani’nin holdingi Reliance, Nayara’yı satın almaya çalışıyordu. Haziran ayında Times of India, Rosneft’in 20 milyar dolara kadar bir fiyat talep ettiğini yazdı. Ancak satış görüşmeleri temmuz ayında, Avrupa Birliği’nin Rosneft’in dahil olması nedeniyle Nayara’ya yaptırım uygulamasıyla durdu. Bu durum bankaların şirkete yönelik ödemeleri durdurmasına, Microsoft’un bulut hizmetlerine erişimi kesmesine ve Avrupa’ya ihracat yasağına yol açtı. Yaptırımlar öncesinde Nayara’nın petrol ithalatının yüzde 37’sini oluşturan Irak ve Suudi Arabistan da ihracatı durdurdu. Reliance Industries sözcüsü ise Forbes’a şirketin “Nayara’yı satın almak için görüşmeler yürütmediğini” söyledi.
Şirket hızla toparlandı. Nayara, yakıtının yaklaşık üçte ikisini iç pazarda satıyor, bu nedenle Avrupa’dan koparılması büyük bir etki yaratmadı. Ayrıca Brezilya, Sudan ve Türkiye dahil yeni ihracat pazarları buldu ve ödemeleri kolaylaştırmak için yerel bankalarla çalıştı. Şu anda Nayara, petrolünün neredeyse tamamını Rusya’dan tedarik ediyor ve rafineri neredeyse tam kapasiteyle çalışmaya geri dönmüş durumda.
Ticaret istihbarat platformu Kpler’da analist olan Sumit Ritolia, “Birçok cepheden gelen baskıya rağmen Nayara faaliyetlerini ölçeklendirmeyi başardı. İndirimli Rus ham petrolüne hazır erişim, yeni lojistik düzenleri, ortaya çıkan ihracat pazarları ve yaptırımlar altında işlem yapmaya istekli daha geniş bir alıcı ağı, rafinerinin ekonomik olarak en uygun kapasiteye yakın çalışmasını birlikte mümkün kıldı" dedi.
Ghirelli ise kendisinin pasif bir azınlık yatırımcısı olduğunu ve Rosneft’teki kimseyle konuşmadığını söylüyor. Yaptırımların yatırımına zarar verdiğini de düşünmüyor. Eğer Nayara basında yer alan rakamlara yakın bir bedelle ya da Forbes’un daha muhafazakar tahminlerine göre satılırsa, Ghirelli yüzde 500’ün üzerinde bir kazanç elde edecek. Ancak Nayara ile ne olursa olsun, Ghirelli ileriye bakıyor. 2024’te Infracorp adlı yeni bir yatırım şirketi kurdu; şirket, uzay limanlarından ve özel havalimanlarından yörüngesel veri merkezlerine ve açık deniz nükleer reaktörlerine kadar her şeyi inşa etmeyi hedefliyor.
İddialı plan
“Amaç sistemik altyapıya yatırım yapmak” diyor ve mevcut ve gelecekteki yatırımların iddialı bir listesini sıralıyor. “Şebeke için enerji üretmek istiyoruz. Merkeziyetsiz yapay zeka üzerinde yoğun şekilde çalışıyoruz. Avrupa’nın en önemli özel jet terminali olacak ilk havalimanımızı satın aldık. Uzay modülleri, geleceğin uzay istasyonları ve yörüngesel veri merkezleri üzerinde çalışıyoruz. Önümüzdeki altı ay ila bir yıl içinde çok ilginç projelerle ortaya çıkacağız.”
Bu yalnızca bir hayal gibi görünebilir. Ancak Ghirelli, bu alanların her birinde sektör uzmanlarıyla çevrili olduğunu ve büyük hayallerini gerçeğe dönüştürmek için onların tavsiyelerini aldığını iddia ediyor. Ayrıca küçük adımlarla başladığı konusunda da ısrar ediyor, örneğin Monako yakınlarında bir özel havalimanı ve Güney İtalya’da bir atıktan enerji üretim tesisi gibi. İsrailli uzay bilişimi şirketi Ramon Space’in ticari işlerden sorumlu yöneticisi ve Ghirelli’nin uzay yatırımlarına danışmanlık yapan Stefano Poli, “Büyük resmi görebilen ve bunun peşinden gidebilen biri. Aynı anda birden fazla satranç tahtasında oynayabiliyor" diyor.