Pentagon yetkililerinden edinilen bilgiye göre ABD Başkanı Donald Trump’ın İran saldırısının ilk haftasında ABD’lilere maliyeti altı milyar dolar oldu. New York Times’a konuşan diğer bazı kaynaklar ise tahminlerin daha da yüksek olduğunu belirtiyor. Savaşın maliyetinin giderek artması nedeniyle toplam faturanın, çatışmanın ne kadar süreceğine bağlı olarak 100 milyar dolara yaklaşabileceği öne sürülüyor.
Öne çıkanlar
• Trump, 28 Şubat’ta bir askeri operasyon emri verdi. ABD ordusu, İran ile İsrail arasında bir aydan uzun süredir tırmanan gerilimin ardından İran’daki hedeflere saldırılar düzenledi.
• Bu savaşın maliyetleri hızla artıyor ancak tam rakamın ne kadar olduğu bilinmiyor. Pentagon yetkilileri ABD Kongresi’ne savaşın ilk haftasının 6 milyar dolara mal olduğunu söyledi. Washington Post ise milletvekillerine yalnızca ilk iki günün mühimmat maliyetinin 5,6 milyar dolar olduğunun aktarıldığını yazdı. Politico’nun haberine göre bazı yetkililer özel görüşmelerde çatışmanın günde 2 milyar dolara kadar mal olabileceği yönünde bilgiler alıyor.
• ABD’nin İran’a gerçekleştirdiği askeri operasyonun tam kapsamı hala net değil ancak oldukça büyük. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların başlamasından sonraki ilk 10 günde İran’da beş binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı ve şimdiye kadar kullanılan 20’den fazla farklı askeri araç ve silah sistemi listesini yayımladı.
• Bu askeri araçların üretim ve kullanım maliyeti 35 bin dolar ile •milyonlarca dolar arasında değişiyor. Ayrıca ordu bazı ekipmanlar kaybetti. Bunlar arasında 1 Mart’ta Kuveyt’te dost ateşi sonucu düşürülen üç F-15 Strike Eagle ve yaklaşık 11 MQ-9 Reaper insansız hava aracı bulunuyor. Bu kayıpların toplam maliyeti 600 milyon doların üzerinde.
• Bu tutarlara, bölgedeki askerlerin günlük bakım maliyeti dahil değil. Washington Post’a göre operasyona yaklaşık 50 bin asker dahil oldu ve daha fazlasının da gönderilebileceği söyleniyor.
• American Enterprise Institute düşünce kuruluşundan ve eski Pentagon bütçe yetkilisi Elaine McCusker tarafından operasyon başladığında Wall Street Journal’a iletilen tahmine göre saldırılardan önce bile bölgeye asker, gemi ve uçak taşınması ordunun kasasından tahminen 630 milyon dolar çıkmasına neden olmuş olabilir.
ABD’nin İran’ı vurduğu silahlar ne kadar mal oluyor?
Savaşın şu ana kadarki en büyük gideri mühimmat oldu. ABD’deki iki partili ulusal güvenlik düşünce kuruluşu Center for Strategic & International Studies (CSIS), savaşın ilk 100 saatinde yalnızca silahlara 3,1 milyar dolar harcandığını tahmin ediyor. CSIS’e göre mühimmatın maliyeti günde yaklaşık 758 milyon dolar seviyesinde. Bölgede tam olarak kaç mühimmat kullanıldığı bilinmiyor ancak düşük seviyede kullanım bile milyonlarca dolarlık harcama anlamına geliyor. CSIS, bu giderlerin çoğunun ordunun mevcut bütçesinde zaten planlanmış olmadığını belirtiyor. Bununla birlikte CSIS, çatışma devam ettikçe maliyetlerin düşeceğini söylüyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ordunun ilk yoğun saldırı dalgasından sonra daha ucuz mühimmatlara geçeceğini açıklamıştı. Bazı silahların tahmini maliyetleri:
Tomahawk füzelerinin maliyeti 2–3 milyon dolar: ABD ordusunun saldırılarda bu füzeleri kullandığı söyleniyor. New York Times’a göre bir füzenin tahmini maliyeti iki milyon dolar, CSIS ise 3,6 milyon dolar olarak tahmin ediyor.
En az 100 kamikaze dron maliyeti 3,5 milyon dolar: CENTCOM’a göre bazı saldırılarda hedefe çarpıp yok olan tek yönlü dronlar kullanılıyor. Bloomberg’e göre bir dron yaklaşık 350 bin dolar. Büyük hedeflere yönelik operasyonlar ise çok daha pahalı olabilir. Dron üreticisi Draganfly’ın CEO’su Cameron Chell, İran dini lideri Ali Hamaney’in öldürüldüğü saldırının “muhtemelen onlarca milyon dolara mal olduğunu” söyledi.
THAAD balistik füze önleyicileri 12,8 milyon dolar: Pentagon belgelerine göre bu füze önleyicilerin bir tanesinin maliyeti yaklaşık 12,8 milyon dolar.
MQ-9 Reaper dron 30 milyon dolar: ABD Kongresi Araştırma Servisi’ne göre bu dronların adetinin maliyeti yaklaşık 30 milyon dolar. CBS News’e göre bu dronlar düşman tarafından görece daha kolay düşürülebiliyor ve İran’da birçok dronun imha edilmesi yüksek maliyet yaratıyor.
JDAM güdüm kitleri 80 bin dolar: Hegseth ordunun yakında hedefe JDAM kitleriyle yönlendirilen daha ucuz “serbest düşüş bombaları” kullanacağını söyledi. CSIS’e göre bir kit 80 bin dolar.
İran savaşının ABD’ye günlük maliyeti ne kadar?
Şu an için muhtemelen günde 1 milyar ile 2 milyar dolar arasında. CSIS, İran’daki operasyonların günde yaklaşık 891,4 milyon dolar maliyeti olduğunu tahmin ediyor. MS Now ve Politico ise bazı yetkililerle yapılan özel görüşmelerde günlük 1–2 milyar dolar tahminleri duyduğunu aktarıyor. Savunma uzmanları Al Jazeera’ya, savaşın ilk günlerinde yoğun askeri faaliyet nedeniyle günde 2 milyar dolara kadar maliyetin mümkün olduğunu ancak bunun uzun vadede sürmesinin zor olduğunu söyledi.
Penn Wharton Budget Model (PWBM) direktörü Kent Smetters, “İlk birkaç günden sonra maliyetin günde yaklaşık 800 milyon dolara yakın olduğunu düşünüyoruz. Modern ekipman pahalı olsa da sürekli olarak günde 2 milyar dolar harcanması pek olası görünmüyor” değerlendirmesiin yaptı. CSIS’e göre savaşın ilk günlerindeki yoğun saldırı temposu azaldıkça operasyonlar daha sürdürülebilir bir hızda devam edecek ve maliyetler düşecek.
ABD İran operasyonları için daha önce ne kadar harcadı?
ABD, Trump göreve geldikten sonra İran’la ilgili operasyonlara zaten milyarlarca dolar harcamıştı. Brown Üniversitesi’nin Costs of War (Savaşın Maliyeti) projesi, 2025 yılında İran’daki askeri operasyonların 2 milyar ile 2,25 milyar dolar arasında maliyeti olduğunu tahmin ediyor. Buna geçen yıl hazirandaki “12 Gün Savaşı” sırasında yapılan saldırılar da dahil. ABD’nin bölgedeki askeri varlığı 2025’te daha da büyümüş görünüyor. Wall Street Journal, şubat ayında Orta Doğu’ya 2003’ten beri görülmemiş sayıda ABD uçağının gönderildiğini bildirdi.
ABD’nin diğer askeri operasyonlarının maliyeti ne kadardı?
İran’daki operasyonlardan önce Venezuela çevresinde yapılan benzer askeri saldırılar, Center for Strategic and International Studies’e göre hükümete günde yaklaşık 31 milyon dolara mal oldu. Bloomberg, şubat ayında bu operasyonların toplam maliyetinin 3 milyar doları aşmış olabileceğini yazdı.
Brown Üniversitesi Costs of War projesine göre ABD Ekim 2023 ile Eylül 2025 arasında Orta Doğu’da 31,5 milyar ile 33,7 milyar dolar harcadı. Bu rakama İsrail’e askeri yardım ve İran, Yemen ve diğer bölgesel operasyonlar da dahil. Araştırmacılar ayrıca 2021’de, ABD’nin 11 Eylül saldırılarından sonra yürütülen savaşlara toplam 5,8 trilyon dolar harcadığını tahmin etmişti. Bu hesap yalnızca askeri operasyonları değil, gazilerin sağlık hizmetleri ve ABD içindeki terörle mücadele harcamalarını da içeriyor.