Polonya’nın maliye bakanı, bütçe üzerindeki baskıyı daha fazla artırmaktan kaçınmak için savunma finansmanı konusunda yeni Avrupa kaynaklarının önünü açmaya çalışıyor. Andrzej Domanski Bloomberg’e verdiği demeçte, Polonya’nın bütçe açığı geçen yıl ekonomik çıktının sürdürülemez bir seviyesi olan yüzde 7,3’e yükselmiş olsa bile, savunma harcamalarının Varşova’nın en önemli önceliği olduğunu ve olmaya devam edeceğini, bunun da hükümeti yurtdışında ek finansman aramaya ittiğini söyledi.
“Savunma harcamalarımız çok büyük”
Polonya maliye bakanı ve üç Baltık ülkesindeki mevkidaşları, 24 Nisan Cuma günü Vilnius’ta askeri finansman alanında daha yakın işbirliği yapma konusunda anlaştı. Bu işbirliği, Avrupa Birliği’nden daha fazla yardım talep etmeyi ve birlik dışından düşük maliyetli krediler aramayı da içerebilir. Domanski, Litvanya’nın başkentinde düzenlenen bir konferansın kulisinde verdiği röportajda, “Yeni paraya, yeni kaynaklara ihtiyacımız olduğu için büyük ve geniş bir koalisyon kuruyoruz. Savunma harcamalarımız çok büyük. Bu yüzden daha fazla Avrupa dayanışmasına ve yeni araçlara ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı.
Polonya halihazırda Avrupa’nın Güvenliği İçin Eylem (SAFE) olarak bilinen, AB’nin 150 milyar euroluk (176 milyar dolar) silah kredisi programının en büyük yararlanıcısı. Domanski, SAFE’in “doğru yönde atılmış bir adım” olduğunu ancak ülkesinin güvenlik durumunun ek araçlar gerektirdiğini söyledi. Polonya, Litvanya, Letonya ve Estonya ile birlikte savunma finansmanı için daha fazla kaynak bulmak üzere ortak çalışacak. Ayrıca Domanski geçen hafta FT’ye yaptığı açıklamada Hollanda, Birleşik Krallık ve Finlandiya liderliğinde yürütülen ve Çok Taraflı Savunma Mekanizması olarak bilinen ortak finansman ve tedarik girişimi üzerine görüşmeler yaptığını söyledi.
Bütçe baskısı
Polonya’nın 1 trilyon dolarlık ekonomisi, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından AB içindeki en kırılgan ekonomilerden biri olarak görülüyor. Ülke halihazırda ekonomik çıktısının yaklaşık yüzde 5’ini savunmaya harcıyor. Bu oran NATO üyeleri arasındaki en yüksek paylardan biri. Ülkenin hava savunması, eylül ayında yaklaşık 20 Rus insansız hava aracının Polonya hava sahasına girmesiyle önemli bir sınavdan geçti ve bunun üzerine ittifak bu araçları düşürdü.
Varşova, savunma hamlesine sosyal harcamalardaki sürekli artışın eşlik etmesi nedeniyle zor bir durumda. Hükümet, bütçe açığını kontrol altında tutmak için güçlü ekonomik büyümeye güveniyor.
Bütçe açığı, AB’nin yüzde 3’lük kılavuz seviyesinin iki katından fazla seyrediyor ve bu yıl sadece sınırlı ölçüde düşmesi bekleniyor. Gelecek yıl yapılacak genel seçim ihtimali, bazı yatırımcıları Polonya’nın borçlanmayı azaltmak yerine seçmenleri cezbetmek için harcamaları artırabileceği konusunda endişelendiriyor. Domanski, “Elbette yüzde 7’lik bir açığı sürdüremeyiz” dedi. Daha fazla ayrıntıya girmeden, kabinenin açığı azaltmak için adımlar attığını ekledi.
Bakan ayrıca yatırımcılarla yaptığı son görüşmelerin, “herkesin ekonomik büyümemize baktığını” gösterdiğini ve bu yıl büyümenin yüzde 3,5-3,7 seviyesinde olmasının beklendiğini söyledi. Polonya Başbakanı Donald Tusk Brüksel’deki AB liderlerinin, SAFE yardımları da dahil olmak üzere savunma finansmanının bütçe açıklarını ek olarak artırmaması için muhasebe standartlarını değiştirmeye hazır olduğunu söyledi. Maliye bakanlığının son borç yönetimi stratejisine göre, ülkenin borç servis maliyetlerinin 2029’da GSYH’nin yüzde 2,7’sine yükselmesi, bu yılki yüzde 2,2 seviyesinden artması bekleniyor. Domanski, “Polonya için yeni finansman araçları önemli çünkü finansman maliyetlerimizi düşürüyor. Bu yüzden bir koalisyon kurmak istiyoruz” dedi.