Avrupalı liderler gelecek hafta Fransa’da yapılacak G7 zirvesinde Donald Trump ile gerçekleştirecekleri görüşmeleri, ABD Başkanı’nı Rusya ile Ukrayna arasında yeni barış görüşmeleri başlatma planlarına destek vermeye ikna etmek için kullanmayı hedefliyor. İngiltere, Fransa ve Almanya savaşta ivmenin Ukrayna lehine döndüğüne inanıyor. Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre bu durum, geçen yıl Trump’ın Alaska’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı zirvede ortaya çıkan şartların ötesine geçecek müzakereler için bir fırsat yaratıyor.
Avrupa ülkelerinin liderleri, Rusya’nın mevcut cephe hattını “müzakerelerin başlangıç noktası” olarak kabul eden derhal bir ateşkesi ve Ukrayna’ya çok uluslu bir gücün konuşlandırılmasını da içeren güçlü güvenlik garantilerini kabul etmesini istiyor. Bu öneriler, pazar günü Londra’da yapılan görüşmelerin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yayımlanan ortak bildiride ortaya kondu.
Putin daha önce, barış görüşmelerine imkan tanıyacak bir ateşkesi, bunun Kiev’in yeniden silahlanmasına ve savunmasını güçlendirmesine olanak sağlayacağını savunarak reddetmiş ve Ukrayna’da Avrupa askerlerinin varlığını da kabul etmemişti. Ayrıca, Rus güçlerinin 2014’ten bu yana süren çatışmalarda ele geçiremediği doğudaki Donetsk bölgesindeki toprakları Ukrayna’nın tamamen bırakmasını herhangi bir barış anlaşmasının şartı olarak istiyor, Kiev ise bunu kesin olarak reddediyor.
Rus ekonomisi zorlanıyor
Bununla birlikte, Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı savaş beşinci yılına girerken, Rus güçleri artan kayıplar pahasına cephede sınırlı ilerleme kaydediyor. Orta Doğu’daki savaş nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının sağladığı desteğe rağmen Rus ekonomisi de zorlanıyor. Ukrayna ise Rusya içinde, petrol rafinerilerini ve savunma üretimiyle bağlantılı şirketleri hedef alan sürekli bir saldırı kampanyası yürütüyor ve ülke içinde daha derin noktalara ulaşarak savaşı sıradan Rus vatandaşlarının daha yakından hissetmesini sağlıyor.
Fransa, İngiltere ve Almanya ABD öncülüğündeki görüşmelerin Washington’ın İran ile olan çatışmaya odaklanması nedeniyle tıkanmasıyla birlikte, müzakerelerin şekillendirilmesinde Avrupa’nın daha büyük bir rol üstlenmesi için bir fırsat görüyor. Kaynaklara göre Trump’ın bu önerilere desteğini alarak Rusya üzerindeki baskıyı artırmayı ve Avrupa, ABD, Ukrayna ve Rusya’dan yetkililerin katılacağı görüşmelerin en erken gelecek ay başlamasını sağlamayı amaçlıyorlar.
Bu çabaların bir parçası olarak İngiltere ve Avrupa Birliği, önümüzdeki haftalarda Rusya’ya uygulanmak üzere yeni yaptırımlar üzerinde çalışıyor. Ancak planların henüz netleşmediği ve değişebileceği belirtiliyor. Avrupa ayrıca, Rusya’nın enerji altyapısına yönelik yıkıcı saldırılar düzenlediği ve Ukraynalıların elektrik ve ısınma olmadan dondurucu soğuklara maruz kaldığı geçen kışın tekrar yaşanmasını önlemek istiyor.
Putin, Zelenskiy’nin görüşme talebini reddetti
Putin geçen hafta, Avrupalı liderlerin arabuluculuk rolünü eleştirerek onların açıkça savaşta Ukrayna’nın tarafında olduğunu söyledi. Ayrıca Zelenskiy’nin doğrudan görüşme teklifini kesin bir şekilde reddetti ve Ukraynalı liderin açık mektubunu “kaba” olarak nitelendirerek bunun “her türlü kişisel görüşmeyi imkansız hale getirmeyi” amaçladığını savundu.
Rus lider, Anchorage’daki görüşmede Trump ile varıldığını söylediği anlaşmalar konusunda kararlı tutumunu sürdürüyor. Geçen hafta yabancı basınla yaptığı toplantıda, Avrupa devletlerinin “Kiev yönetimini bahsettiğimiz uzlaşmaları kabul etmeye ikna etmesi gerektiğini” söyledi. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, çarşamba günü Helsinki’de düzenlediği basın toplantısında, Ukrayna’nın şu anda askeri, siyasi ve ekonomik olarak güçlü bir konumda olduğunu ve Avrupa’nın Putin ile temas kurmasının “artık zamanı geldiğini” söyledi. Stubb, “Koordinasyona ihtiyacımız var, ortak bir gündemimiz olmalı. Bence büyük aktörlerin ön planda olması önemli: Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık” ifadelerini kullandı.