Amerika Birleşik Devletleri ve İran, 11 Haziran Perşbembe sabahı günü üst üste ikinci gün karşılıklı hava saldırıları düzenledi. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın derhal bir barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde daha fazla saldırı yapılacağını söyledi. Çatışmalardaki tırmanış, bu hafta başında Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ABD Apache helikopterinin düşürülmesiyle başladı. Bu olay, İran genelinde ve bölgedeki ABD üslerine yönelik karşılıklı misilleme saldırıları zincirini tetikledi.
Bu gelişme, nisan ayında varılan kırılgan ateşkes için en ciddi tehdit olarak değerlendirildi ve şubat ayı sonunda ABD ile İsrail'in İran'a yönelik büyük çaplı ortak hava saldırılarıyla başlayan savaşın kısa sürede sona ereceğine dair umutları zayıflattı. ABD ordusu, son saldırılarının İran genelindeki "askeri gözetleme kabiliyetlerini, iletişim sistemlerini ve hava savunma mevzilerini" hedef aldığını açıkladı. Washington, bu operasyonların Tahran'ın "gerekçesiz ve süregelen saldırganlığına" karşılık olarak gerçekleştirildiğini belirtti.
"Anlaşma imzalamazsa bombardıman yeniden başlayacak"
Fox News muhabiri Trey Yingst'in X'te yazdığına göre Trump, çarşamba akşamı ABD saldırılarının yakında sona ereceğini ancak İran liderlerinin derhal ABD ile bir anlaşma imzalamaması halinde yoğun bombardımana yeniden başlayacağını söyledi. Trump'ın gerilimi artırma tehdidinin ardından petrol fiyatları yaklaşık 3 dolar yükseldi ve perşembe günü erken saatlerde Asya piyasalarında da yükselişini sürdürdü.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların başlamasından yaklaşık dört saat sonra, Tahran'da gece yarısından kısa süre sonra operasyonların tamamlandığını duyurdu. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Kuveyt ve Bahreyn'deki hava üslerinde bulunan 18 ABD askeri hedefinin yanı sıra Bahreyn'deki ABD Donanması Beşinci Filosu'na karşı saldırılar başlattığını açıkladı.
Daha sonra yapılan açıklamada, üst üste ikinci gece Ürdün'deki El-Ezrak Hava Üssü'nün de hedef alındığı ve ABD üssüne 12 balistik füze fırlatıldığı belirtildi. Kuveyt ordusu, ülkenin hava savunma sistemlerinin düşmanca hava hedefleriyle çatıştığını açıkladı. Bahreyn Kralı'nın medya danışmanı ise X üzerinden yaptığı açıklamada Bahreyn hava savunmasının İran'a ait hava saldırılarını engelleyip imha ettiğini söyledi.
İran'ın üst düzey ortak askeri komutanlığı ayrıca, aylardır büyük ölçüde kapalı olan Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan herhangi bir gemiye ateş açılacağı uyarısında bulundu. İran medyası, iki ABD gemisine ateş açıldığını bildirdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise boğazın kapatıldığı veya gemilerinden herhangi birinin vurulduğu yönündeki iddiaları reddetti. Komutanlık, İran'ın tehditlerine rağmen ticari gemilerin boğazdan geçmeye devam ettiğini belirtti.
İran haber ajansları, yaklaşık 93 milyon nüfuslu ülkenin çeşitli kentlerinde patlamalar meydana geldiğini duyurdu. Patlamaların Sirik, Kargan, Bender Abbas, Minab ve boğaza yakın Karaj'ın yanı sıra, daha kuzeyde Hazar Denizi'ne yakın Varamin'de yaşandığı aktarıldı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonları İran'ı çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmaya zorlamaya yönelik bir girişim olarak nitelendirdi. Florida'daki Merkez Kuvvetler Komutanlığı ziyareti sırasında gazetecilere konuşan Hegseth, saldırıların "askeri çıkarlarımızı ilerleteceğini ve diplomatik konumumuzu da güçlendireceğini" söyledi. "Bu gece onları sert şekilde vuracağız ve umarım İran doğru kararı verir" diyen Hegseth, "Eğer bombalarla müzakere etmemiz gerekiyorsa, bombalarla müzakere ederiz" ifadelerini kullandı.
Savaş dördüncü ayında
ABD ile İran, geçici ateşkes yürürlüğe girdiğinden bu yana müzakereciler savaşı sona erdirmeye çalışırken birkaç kez karşılıklı saldırılarda bulundu. Savaş şu anda dördüncü ayına girmiş durumda. Trump, herhangi bir ilerleme işareti olmamasına rağmen defalarca bir anlaşmanın yakın olduğunu söyledi ve aynı zamanda bombardımanı yeniden başlatma tehdidinde bulundu. Çarşamba günü erken saatlerde ABD ordusu, pazartesi günü stratejik su yolu yakınlarında bir ABD taarruz helikopterinin düşürülmesinin ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki hava savunma ve radar tesislerini hedef aldı.
İran buna karşılık Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. Bir ABD yetkilisi önemli bir hasar meydana gelmediğini söyledi. İran, ABD'yi 10 köye içme suyu sağlayan rezervuarları vurmak ve uluslararası hukuku ihlal etmekle suçladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "Bu bir yan hasar değildir, hesaplanmış bir savaş suçudur ve insan haklarının açık bir ihlalidir" dedi.
Savaş binlerce kişinin ölümüne yol açtı ve küresel ham petrol ile sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini sekteye uğratarak fiyatların keskin biçimde yükselmesine neden oldu. İran, Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği engellerken ABD de İran limanlarına yönelik kendi ablukasını sürdürdü. Çatışma, Beyaz Saray için siyasi bir soruna dönüştü. Anketler, yüksek benzin fiyatlarına yönelik seçmen tepkisi nedeniyle Trump'ın destek oranlarının düştüğünü gösteriyor. Bazı Cumhuriyetçiler, savaşın popüler olmamasının Kasım ayında yapılacak ara seçimlerde Kongre üzerindeki kontrollerini kaybetmelerine yol açabileceği endişesini açıkça dile getirdi.
Lübnan'da çatışmalar sürüyor
İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında Lübnan'da devam eden paralel savaşta da çatışmalar sürüyor. Lübnanlı güvenlik kaynakları, çarşamba günü İsrail'in güney Lübnan'a düzenlediği hava saldırılarında en az 13 kişinin öldüğünü bildirdi. Hizbullah ise İsrail güçlerine yönelik yeni saldırılar düzenlediğini açıkladı. İsrail ordusu, perşembe günü erken saatlerde kuzey İsrail'in çeşitli bölgelerinde sirenlerin çalmasının ardından, güney Lübnan'da İsrail askerlerinin faaliyet gösterdiği bir bölgenin yakınına iki "atışın" düştüğünün tespit edildiğini açıkladı.
Tahran'ın talepleri arasında İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını durdurması, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığın serbest bırakılması ve boğaz üzerindeki kontrolünün tanınması yer alıyor. Trump ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamalarına son vermesi gerektiğini söylüyor. Ayrıca herhangi bir barış anlaşmasının İran'ın nükleer silah geliştiremeyeceğini garanti altına alması gerektiğini belirtiyor. İran ise böyle bir amacı olduğunu reddediyor.