ABD’de 45 yıl önce dönemin başkanı Ronald Reagan’ın vurulduğu aynı otelde, 25 Nisan Cumartesi gecesi Donald Trump, kabine üyeleri ve yönetimini takip eden gazetecilerle birlikte yemek yerken bir saldırganın balo salonuna doğru ilerlemesi dikkat çekici şekilde kolay oldu. Beyaz Saray’ın yaklaşık 2,5 kilometre kuzeyinde bulunan Washington Hilton, büyük kalabalıkları ağırlama kapasitesi ve ABD Gizli Servisi’nin güvenliğini sağlama konusundaki tecrübesi nedeniyle uzun süredir Beyaz Saray Muhabirler Derneği yemeğine ev sahipliği yapıyor. Etkinliğe, ABD başkanlık makamı için halefiyet sıralamasındaki ilk altı yetkiliden beşi dahil olmak üzere 2.500’den fazla kişi katıldı. Ana kutlamalar başlamadan önce, medya kuruluşlarının otelde düzenlediği partiler için yüzlerce kişi daha bir araya geldi.
Kimlik kontrolü yapılmadı
Wall Street Journal’ın haberine göre sıkı güvenlik uyarılarına rağmen, konuklar çevredeki sokaklardaki kontrol noktalarından yalnızca bir bilet ya da davetiyenin kopyasını göstererek otele girebildiklerini söyledi. Katılımcılara göre biletler görevliler tarafından incelendi ancak taranmadı ve kimlik kontrolü yapılmadı. Arizona’da Cumhuriyetçi vali ve senato adayı olan ve şu anda ABD Küresel Medya Ajansı’nda kıdemli danışman olarak görev yapan Kari Lake, sosyal medya paylaşımında, “İçeri girerken kimse biletimi gözle görünür şekilde incelemedi ya da kimliğimi istemedi. Yapmanız gereken tek şey bilet gibi görünen bir şeyi göstermekti ve bu yeterliydi” dedi.
Konuklar, Hilton’un lobisine ve alt katlarına güvenlik taramasından geçmeden erişebildi. Yalnızca yemeğin yapıldığı balo salonuna girmeden önce metal dedektörlerinden geçtiler. Bu önlemler kıyaslandığında etkinliğe girmek, birçok büyük spor organizasyonu ve konser mekanına girmekten daha kolaydı. 1.107 oda ve süit, 47 toplantı odası ve dört yemek alanına sahip olan bu tesis, başkentin merkezinde yer aldığı için yüksek güvenlikli bir etkinlikte tamamen kapatılamıyor. Bu odalardan biri, yetkililere göre saldırıdan bir gün önce giriş yapan 31 yaşındaki silahlı saldırgan tarafından tutulmuştu, bu da ona Hilton’un yapısı hakkında daha fazla bilgi sağladı.
“Gizli servis ne iş yapıyor?”
Yetkililer, California Torrance’lı şüpheli Cole Allen’ın Los Angeles’tan trenle Chicago’ya, oradan da Washington’a gittiğini söyledi. Allen Wall Street Journal tarafından incelenen notlarında, otele birden fazla silahla girdiğini ve “orada kimsenin benim bir tehdit olabileceğimi düşünmediğini” belirtti. Yetkililere göre Allen, saldırıdan kısa süre önce akrabalarına bir manifesto gönderdi. Saldırgan, “Gizli Servis ne yapıyor? Her köşede güvenlik kameraları, dinlenen otel odaları, her 3 metrede bir silahlı ajanlar, sayısız metal dedektörü bekliyordum. Ama karşılaştığım şey (belki de bana şaka yapıyorlar!) hiçbir şeydi. Etkinlikteki güvenlik tamamen dışarıda, protestoculara ve yeni gelenlere odaklanmış, çünkü görünüşe göre kimse birinin bir gün önce giriş yapması durumunda ne olacağını düşünmemiş” ifadelerini kullandı.
Cumartesi günkü olayın, Gizli Servis’in son yıllarda onlarca kez güvenliğini sağladığı bu mekan için hazırlıklarını yeniden değerlendirmesine yol açması bekleniyor. Ancak Pennsylvania Butler’da ve Florida’da Trump’a yönelik suikast girişimlerinin ardından bu olay, günümüz Amerika’sındaki artan tehdit ortamında büyük siyasi etkinlikleri güvenli şekilde düzenlemenin giderek zorlaştığını da gösteriyor. Gizli Servis’in eski üst düzey yetkililerinden Charles Marino, “Daha büyük soru şu: Hilton gibi mekanlarda uygulanan geleneksel protokoller, günümüz tehdit ortamında bu başkan ve yönetim için hala yeterli mi?” dedi.
“Güvenlik planları istihbarata göre hazırlanıyor”
Gizli Servis sözcüsü Anthony Guglielmi, ajansın güvenlik planlarının gelişen istihbarata göre hazırlandığını söyledi. Guglilelmi saldırı sonrası yaptığı açıklamada, “Etkinlik için koruma modeli etkili oldu ancak gelecekteki etkinlikler için çıkarılacak ders, her seviyede iyileştirmelerin beklenmesi. Bu olayın tetikleyicisini belirlemeye ve buna yol açan faktörleri tam olarak anlamaya odaklanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Yetkililere göre Gizli Servis, etkinlik öncesindeki günlerde otelde güvenlik taramaları yaptı; personele sorular sordu ve mutfak dahil çeşitli alanları kontrol etti. Cumartesi sabahı otelin etrafında güvenlik görevlileri konuşlandırıldı. Başka bir kaynağa göre yetkililer, yemeğe başkanlık yemin töreni ya da Birliğin Durumu konuşması gibi ulusal veya uluslararası öneme sahip etkinliklere kıyasla daha düşük bir güvenlik sınıflandırması verdi. Pazar sabahı itibarıyla yetkililer hala saldırganın otel odasından balo salonuna kadar izlediği kesin yolu tespit etmeye çalışıyordu. Saldırıdan hemen önce, güvenlik kameralarında kontrol noktasını geçip balo salonuna doğru koştuğu görüldü. Soruşturma hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre Allen’ın odasında dolu bir 10 mermilik şarjör, iki bıçak, bir dizüstü bilgisayar, harici disk, metro fişi ve filtreli bir maske bulundu.
Hilton yaptığı açıklamada, “otelin, geniş bir güvenlik ekibiyle koordinasyon içinde etkinliğin güvenliğini yöneten ABD Gizli Servisi’nin talimatları doğrultusunda sıkı güvenlik protokolleri altında faaliyet gösterdiğini” söyledi. Oteli, yüksek profilli katılımcıları ve çevreyi korumak için FBI dahil olmak üzere çeşitli güvenlik kurumları görev aldı. FBI direktörü Kash Patel de yemeğe katıldı. Otelin ayrıca kendi özel güvenliği de bulunuyor.
Ünlü konukların güvenlik ekipleri içeri alınmadı
Birçok CEO ve ünlünün yanında getirdiği güvenlik ekiplerinin balo salonuna girmesine izin verilmedi ancak bazıları yemeğe bilet alarak katılımcılarla birlikte oturdu. CNN’in güvenlik ekibi de önlem amacıyla salondaydı. Silah sesleri duyulduktan sonra kanalın güvenlik şefi, CEO Mark Thompson ve baş Beyaz Saray muhabiri Kaitlan Collins’e ulaşmak için sandalyelerin üzerinden atladı. Fox News’un da Hilton’da bir güvenlik ekibi vardı. CBS News genel yayın yönetmeni Bari Weiss ve California Valisi Gavin Newsom gibi bazı isimler, etkinlik öncesindeki programlara kendi özel güvenlikleriyle katıldı.
Otel, ABD Başkanı’nın otel içinde güvenli bir şekilde hareket edebilmesi için özel bir geçit içerecek şekilde tasarlanmıştı. 1981 yılında Reagan, mekanın hemen dışında vurulduğunda, limuzininin en az birkaç adım uzakta park edilmiş olduğu ve bu durumun onu savunmasız bıraktığı belirtilmişti. O günden beri, teras katındaki genişletilmiş bir geçit aracılığıyla sağlanan daha sıkı denetimli giriş, ABD Başkanı’nın içeriye hızla alınmasının rutin bir parçası haline geldi. Tesisi iyi bilen kaynaklara göre başkanın limuzini bu geçitten geçerek özel bir girişe giriyor. Kaynaklardan biri, özel bir asansörle yukarı çıktığını ve burada banyo da dahil olmak üzere kendisi için tasarlanmış bir dinlenme alanı bulunduğunu belirtti. Böylelikle ABD Başkanı, halk tarafından görülmeden sahnenin arkasına götürülüyor.
Bu yıl görevdeki başkan olarak ilk kez Beyaz Saray Muhabirler Derneği yemeğine katılan Trump, 30 gün içinde bu etkinliği tekrar düzenlemek istediğini belirtti. Bu durum, daha kapsamlı bir inceleme süreci devam ederken güvenliğin nasıl artırılacağı konusunda kısa vadede bir telaş yaratabilir.