Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Donald Trump'ın Amerika Birleşik Devletleri'ne ait olması gerektiğinde ısrar ettiği Grönland'daki AB yatırımlarının artırılmasını ve Danimarka'nın Arktik bölgesindeki bu toprakla daha yakın siyasi ilişkiler kurulmasını açıklaması bekleniyor. Von der Leyen, dünyanın en büyük adasını ilhak etmeye yönelik Trump'ın kampanyasını kesin bir şekilde reddeden Grönland ve Danimarka hükümetlerine destek göstergesi olarak iki günlük bir ziyaret için pazar günü Grönland'a gitti.
Bölgenin artan jeopolitik önemi
27 ülkeden oluşan Avrupa Birliği'nin yürütme organının başkanı olan von der Leyen'in, Danimarka Krallığı'nın yarı özerk bir parçası olan Grönland'da kritik mineraller, uydu iletişimi ve yenilenebilir enerji gibi sektörlere yatırım yapılmasına yönelik planları açıklaması bekleniyor. Von der Leyen başkent Nuuk'ta pazar günü yaptığı açıklamada paketin önemli olacağını söyledi ancak ayrıntı vermedi. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise ülkesinin AB ile olan "yakın dostluk ve iyi ortaklık" ilişkisini geliştirmek istediğini belirtti.
Von der Leyen'in ziyareti, eriyen buzulların bölgedeki maden zenginliklerine erişimi kolaylaştıracak yeni denizcilik rotalarının açılmasına yol açmasıyla, Arktik bölgesinin ABD, Rusya, Çin ve Avrupa gibi büyük güçler açısından artan jeopolitik önemini yansıtıyor. Von der Leyen, açık mavi gökyüzü altında buz parçalarıyla dolu bir fiyortta yaptığı tekne gezisinin ardından X'te yaptığı paylaşımda, "Grönland'ın büyüleyici manzaraları ve doğal güzellikleri uzun süre benimle kalacak. Ancak buz tabakasındaki iklim değişikliğinin gözle görülür izleri de öyle" ifadelerini kullandı.
Trump'ın Grönland'ı elde etme girişimi
ABD Başkanı Trump, bu yıl ABD'nin Grönland'ın kontrolünü ele alması yönündeki taleplerini artırarak ABD-Avrupa ilişkilerinde krize ve transatlantik NATO askeri ittifakı içinde çalkantıya yol açtı. Trump, NATO müttefiki Danimarka'nın Grönland'ı savunamayacağını öne sürdü. Avrupalı yetkililer, Grönland'ın NATO topraklarının bir parçası olduğunu ve dolayısıyla ittifakın karşılıklı savunma anlaşması kapsamında bulunduğunu vurguladı. Ayrıca ABD'nin, uzun süredir yürürlükte olan bir anlaşma uyarınca buradaki askeri varlığını artırma hakkına zaten sahip olduğunu belirttiler.
Trump ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin ocak ayında Davos'ta ABD, Danimarka ve Grönland'ın aralarındaki anlaşmazlıkları çözmek üzere görüşmelere başlaması ve NATO'nun Arktik güvenliğindeki rolünü artırması konusunda anlaşmasının ardından gerilim azaldı. Ancak üçlü görüşmeler henüz bir anlaşmayla sonuçlanmadı. Trump, temmuz ayında Türkiye'de düzenlenen NATO zirvesinde de ABD'nin Grönland'ı kontrol etmesi gerektiği yönündeki ısrarını yineledi. Danimarka AB üyesi olmasına rağmen Grönland 1985 yılında birlikten ayrıldı. Ancak Grönland halkı, Danimarka vatandaşı oldukları için aynı zamanda AB vatandaşıdır.
AB uzun süredir Grönland'a, ağırlıklı olarak balıkçılık haklarının karşılığını ödemek ve eğitim sistemini desteklemek amacıyla finansman sağlıyor. AB yetkililerine göre von der Leyen tarafından açıklanacak paket, yalnızca finansmanda büyük bir artış anlamına gelmeyecek, aynı zamanda AB kaynaklarından yararlanacak sektörlerin kapsamını da genişletecek.