Sıradan gözlüklere benzeyen akıllı gözlükler, Avrupalı kurumların incelemesi altında. Bu durum, Ray-Ban'in üreticisi EssilorLuxottica üçüncü çeyrek sonuçlarını açıklarken yatırımcıların satışlardaki hızlı büyümenin devam edip edemeyeceğini sorgulamasına yol açıyor. EssilorLuxottica, video çekebilen ve ses kaydedebilen Ray-Ban Meta akıllı gözlüklerini 2023 yılında piyasaya sürdü ve pazar o zamandan bu yana hızla büyüdü.
Araştırma kuruluşu Omdia'ya göre yapay zeka özellikli gözlüklerin küresel sevkiyatları 2024'te yaklaşık 2,1 milyon adetten 2025'te 8,4 milyon adede yükseldi. EssilorLuxottica'nın Meta gözlükleri, bu yılın ilk yarısında küresel sevkiyatların yüzde 81,3'ünü oluşturdu. EssilorLuxottica'nın üçüncü çeyrek sonuçlarını açıklarken akıllı gözlük satışlarının değerine ilişkin kesin veriler paylaşması beklenmiyor ancak şirket bu konuda bir gösterge sunabilir. Şirket, ikinci çeyrek ticari faaliyet güncellemesinde akıllı gözlük satışlarının bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla neredeyse iki katına çıktığını belirtmişti.
Bazı ülkeler yasaklamayı düşünüyor
EssilorLuxottica'nın Meta akıllı gözlüklerinin başarısında, sıradan gözlüklere benzemeleri etkili oldu. Ancak tasarımın dikkat çekmeyen yapısı hükümetleri endişelendiriyor. Geçen hafta, ulusal veri koruma otoritelerini bir araya getiren Avrupa Veri Koruma Kurulu (EDPB), bu cihazların çevredeki kişilerin konuşmaları da dahil olmak üzere gizlice kayıt yapılmasını kolaylaştırdığını söyledi.
Fransız varlık yönetim şirketi BDL'nin portföy yöneticisi Louis Larere de bu endişeyi dile getirdi. Larere, "Akıllı gözlüklerin kamera içermesi, kullanıcıların canlı yayın yapmasına ve içerikleri sosyal medyada anında paylaşmasına olanak tanıması bir soruna dönüşebilir" dedi.
Şimdiye kadar hükümetler arasında en katı tutumu Norveç benimsedi. Ülke, bu ayın başlarında belirli yerlerde yapay zeka özellikli gözlüklerin kullanımına geçici yasak getirmeyi planladığını açıkladı. Avustralya ise eylül ayında, kamera donanımlı akıllı gözlüklerin devlet kurumlarının iş yerlerinde kullanımını yasaklamayı değerlendirdiğini bildirdi.
EDPB, ön nitelikteki ve bağlayıcı olmayan açıklamasında üreticileri görünür kayıt ışıkları, sesli uyarılar ve kayıt sırasında yakındaki cihazlara gönderilen bildirimler gibi önlemleri bir arada kullanmaya çağırdı. Kurum ayrıca canlı yayınların sınırlandırılmasını, çevredeki kişilerin yüzlerinin otomatik olarak bulanıklaştırılmasını ve hastaneler ya da okullar gibi hassas ortamlarda konum tabanlı teknik kısıtlamalar uygulanmasını önerdi.
Gizlilik endişeleri
Meta hisselerine sahip olan, Kaliforniya merkezli varlık yönetimi şirketi Gerber Kawasaki'nin CEO'su Ross Gerber, akıllı gözlüklerin uzun vadede hala önemli bir potansiyel taşımasına rağmen gizlilik endişelerinin ve toplumsal damgalanmanın daha geniş çaplı benimsenmeyi sınırlayabileceğini söyledi. Gerber, "Bu gözlükleri taktığınızda insanlar kendilerini rahatsız hissedecek ve insanlar tam da bu nedenle onları takarken rahatsızlık duyuyor" dedi.
Meta sözcüsü gözlüklerin müzik dinleme, telefon görüşmeleri ve canlı çeviri özellikleriyle popülerliğini koruduğunu söyledi. Sözcü, "Bu gözlükler fark edilmeleri amacıyla tasarlandı. Bu nedenle kamerası olan her modelin ön tarafında, başkalarıyla paylaşabileceğiniz bir fotoğraf veya video çektiğinizde yanıp sönen parlak bir ışık bulunuyor" diye ekledi.
EssilorLuxottica sözcüsü Reuters'a yaptığı açıklamada, "Kuralların, yenilikçiliği ve farklı teknolojiler arasında tutarlılığı desteklerken insanların haklarını da koruması önemli" dedi. Sözcü, şirketin tüketicilerin gözlükleri sorumlu ve saygılı bir şekilde nasıl kullanacaklarını anlamalarına yardımcı olmak için çalıştığını da belirtti.
İtalya ve Avusturya'daki veri koruma otoriteleri, okullarda öğrencilerin akıllı gözlük kullanmasını içeren olaylarla ilgili soruşturmalar yürüttüklerini Reuters'a bildirdi. Fransa'nın veri koruma kurumu da daha önce az sayıda şikayet aldığını açıklamıştı. Avrupa merkezli dijital haklar savunuculuğu kuruluşu NOYB'de görev yapan avukat Kleanthi Sardeli, Reuters'a verdiği demeçte, "Yetkililer bu cihazların kamusal alanlarda yasaklanmasını daha koordineli bir yaklaşımla değerlendirmeli" dedi.