Kimi, DeepSeek ve Qwen gibi Çin menşeli açık kaynak modeller artık yapay zeka dünyasında baskın araçlar haline geldi. Mira Murati’nin Thinking Machines’i, Reflection AI ve şimdi de Jason Warner’ın Poolside’ı gibi Amerikalı yeni girişimler buna meydan okumaya çalışıyor.
2024 yılının ekim ayında Poolside, yapay zeka dünyasının yükselen yıldızlarından biriydi. GitHub'ın eski CTO’su Jason Warner tarafından ortaklaşa kurulan girişim, devlet kurumları ve büyük şirketler için kodlama ajanları geliştirmek amacıyla 3 milyar dolarlık değerleme üzerinden 500 milyon dolar yatırım toplamıştı. Ancak sonraki 18 ay boyunca Poolside büyük ölçüde gözlerden kaybolurken, OpenAI ve Anthropic’in değerlemeleri neredeyse 1 trilyon dolara ulaşırken, açık kaynak modeller geliştiren Çinli laboratuvarlar da hızla onlara yaklaşmaya başladı.
Şimdi Poolside, Laguna adını verdiği yeni modeliyle geri döndü. Şirketin iddiasına göre bu model, kamuya açık kıyaslama testlerinde Amerikalı ve Çinli açık kaynak rakiplerini geride bırakıyor. Bunun tek dikkat çekici istisnası ise Çinli Moonshot laboratuvarının en yeni yapay zeka modeli Kimi K3. Poolside’ın kurucu ortağı ve eş CEO’su Warner Forbes’a yaptığı açıklamada, "Batı için ürün geliştiren Amerikalı bir şirket olarak Batı’daki en güçlü açık model olacağız. Küresel ölçekte ise 118 milyar parametre sınıfındaki modeller arasında lideriz" dedi.
Geliştirilmesi gerekiyor
Warner, şirketin sessiz kaldığı 18 ay boyunca Laguna’yı üretebilecek ve her beş haftada bir daha güçlü yeni sürümler geliştirebilecek bir "model üretim fabrikası" altyapısı kurduğunu söyledi. Bununla birlikte Warner, Laguna’nın OpenAI ve Anthropic’in en gelişmiş kapalı modellerinin yanı sıra Pekin merkezli Moonshot laboratuvarının 16 Temmuz’da yayımladığı yeni Kimi sürümünün yeteneklerine ulaşmasının önünde hala uzun bir yol olduğunu kabul ediyor. Ancak Poolside’ın modelleri çok daha küçük. OpenAI ve Anthropic son modellerinin büyüklüğünü açıklamazken, Moonshot Kimi K3’ün 2,8 trilyon parametreye sahip olduğunu duyurdu. Bu da Poolside’ın yeni modelinden yaklaşık 20 kat daha büyük olduğu anlamına geliyor. Warner, zaman içinde sınır yapay zeka laboratuvarlarıyla rekabet edebilecek daha büyük modeller geliştirmeyi planladıklarını belirtiyor.
Şirket ayrıca bu yılın başlarında fazla duyuru yapmadan daha küçük bir model serisini de piyasaya sürdü. Warner, model ağırlıklarını başlangıçtan itibaren sayısı açıklanmayan devlet kurumları ve kurumsal müşterileriyle paylaştıklarını, nisan ayından itibaren ise bunları kamuya açık şekilde yayımlamaya başladıklarını söylüyor. Poolside'ın merkezi San Francisco’da ancak şirket oldukça uluslararası bir yapıya sahip. Kurucu ortak Warner zamanını Kanada ile San Francisco arasında geçirirken, diğer kurucu Kant Portekiz’de yaşıyor ve ekibin büyük bölümü uzaktan çalışıyor. Daha önce şirketin merkezinin Fransa’nın Paris kentinde olduğu ve yazılım geliştiricilerinin birkaç ayda bir burada bir araya geldiği bildirilmişti.
Silikon Vadisi'ndeki büyük yarış
Silikon Vadisi, Çin yapay zeka modellerine yerli alternatifler geliştirmek için büyük bir yarış içinde. Bu modeller çoğunlukla "açık kaynak" olarak tanıtılıyor ancak DeepSeek gibi Çinli girişimler kodlarını veya eğitim verilerini yayımlamıyor. Bunun yerine "model ağırlıkları" adı verilen dosyaları paylaşıyorlar. Böylece geliştiriciler modeli indirip kendi sistemlerinde çalıştırabiliyor ve ince ayar yapabiliyor. Bu yaklaşım, OpenAI ve Anthropic’in kapalı modelleri üzerindeki kontrolünden rahatsız olan girişimler ve giderek daha fazla büyük şirket için oldukça cazip hale geldi. Aynı zamanda ChatGPT ve Claude gibi yapay zeka araçlarının kullanım maliyetleri de sürekli artıyor.
Geçen hafta OpenAI’ın eski CTO’su Mira Murati’nin kurduğu Thinking Machines Lab de ilk yapay zeka modeli olan Inkling’i yayımladı. Açık ağırlıklı bu model, yapay zeka sektöründeki bitmek bilmeyen abartılı tanıtımların aksine, laboratuvar tarafından "bugün mevcut açık ya da kapalı modeller arasında genel olarak en güçlü model değil" şeklinde tanımlandı. Ancak modelin esnek ve kolay özelleştirilebilir olması amaçlandı.
Kimi K3 ABD'li modelleri geride mi bıraktı?
OpenAI, Google ve hatta Nvidia da açık ağırlıklı model yarışında yer alıyor. (Meta ise bir zamanlar Llama ile en güçlü açık modellerden birine sahipti ancak geçen yıl odağını Spark adlı yeni kapalı modele çevirdi.) Buna rağmen çok azı Çin’in en güçlü modellerinin seviyesine yaklaşabildi. Bunların başında ise artık Moonshot geliyor. Yapay zekaa değerlendirme platformu Arena’ya göre Kimi K3, bazı kodlama görevlerinde OpenAI’ın en gelişmiş modelini ve Anthropic’in Fable 5 modelini geride bıraktı. Bazı ölçütlerde hala geride olsa da aynı görev için Anthropic’ten yaklaşık üçte iki, OpenAI’dan ise yaklaşık üçte bir daha düşük ücret talep ediyor. O kadar güçlü ve ucuz ki geçen hafta cuma günü yayımlanması ABD piyasalarında tedirginliğe yol açtı.
Son bir ayda büyük dil modeli pazaryeri OpenRouter, Xiaomi ve Tencent gibi Çinli şirketlerin yanı sıra Z-AI gibi girişimlerin modellerinin en popüler beş model arasında yer aldığını bildirdi. Şimdilik Kimi K3 yalnızca Moonshot’ın Çin’de bulunan sunucularında çalıştırılabiliyor. bB da ABD’li şirketler için kullanımını zorlaştırıyor. Ancak şirket, 27 Temmuz’da model ağırlıklarını yayımlayacağını ve böylece şirketlerin modeli indirerek kendi sistemlerinde çalıştırabileceklerini açıkladı.
Büyük yatırımlar
Az sayıdaki Amerikalı rakip için burada büyük paralar söz konusu. Thinking Machines, 2024 yılında 12 milyar dolarlık değerleme üzerinden 2 milyar dolar yatırım topladı. The Information’ın geçen yılki haberine göre Poolside da yine 12 milyar dolarlık değerleme üzerinden 2 milyar dolar yatırım toplamaya çalıştı. Kodlama ajanı girişimi olarak başlayıp daha sonra açık kaynak modellere yönelen Reflection ise mart ayında 25 milyar dolarlık değerleme üzerinden 2,5 milyar dolar yatırım aldı. Şirket ayrıca modelini geliştirirken neocloud sağlayıcısı Nebius ile 1 milyar dolarlık bilgi işlem anlaşması imzaladı. Reflection henüz herhangi bir ürün yayımlamış değil. Kurucu ortak ve CTO Ioannis Antonoglou geçen hafta Forbes’a verdiği demeçte, "Amacımız Batı dünyasında rekabetçi bir öncü açık laboratuvarın varlığını güvence altına almak. Gelişen bir açık ekosistem görmek istiyoruz ve buna katkı sağlamak istiyoruz" ifadelerini kullandı.
İlham almak için Avrupa’ya bakabilirler. Fransa merkezli Mistral, Batılı şirketler ve devlet kurumlarına yönelik açık ağırlıklı modeller sayesinde geçen yıl 200 milyon doların üzerinde gelir elde etti. Şirketin en önemli satış argümanı ise Çinli ya da Amerikalı olmaması.
ABD’de açık kaynak alanı hala büyük ölçüde boş durumda. Özellikle de model eğitmenin son derece maliyetli olması nedeniyle. Warner, Forbes’a Poolside’ın 2024’ten bu yana yeni yatırım almadığını söyledi. Şirketin mevcut gelirini ise açıklamayı reddetti. Şirket ayrıca, yapay zeka veri merkezi devi CoreWeave ile birlikte Batı Teksas’ta 2 gigavatlık bir tesis kurmayı amaçlayan ve Project Horizon adı verilen karmaşık, aynı zamanda potansiyel olarak çok pahalı bir yan projeye de dahil oldu. Financial Times, Nisan 2026’da son teslim tarihlerinin kaçırılması nedeniyle anlaşmanın iptal edildiğini duyurdu. Warner ise projenin artık PIC (Poolside Infrastructure Company) adıyla bağımsız bir şirket olarak faaliyet gösterdiğini söyledi. Daha önce bu girişimi Poolside’ın kurucu ortağı Kant yönetirken, görevi artık eski inşaat yöneticisi Robert Bonar’a devretmiş durumda.