Yıllar boyunca birçok Çinli girişimci, servetlerini vergi makamlarından korumak için aynı stratejiyi kullandı: Ülkelerinde başarılı bir iş kurmak, bu işi küresel bir borsada halka arz etmek ve milyarlarca dolarlık servetlerini başka ülkelerde tutmak. Ancak yetkililerin temmuz ayında, ülkede yerleşik vergi mükelleflerinin ülke dışındaki tröstlerinden elde ettikleri kazançlara yüzde 20 vergi uygulamasını yürürlüğe koyacaklarını açıklamasının ardından bu yol artık geçerli bir seçenek olmaktan çıktı. Bu tür gelir elde edenlerin, herhangi bir cezayla karşılaşmadan vergi yükümlülüklerini hesaplamak, beyan etmek ve ödemek için artık 22 Ekim'e kadar süreleri var.
Çin hükümeti kamuoyuna yaptığı açıklamalarda herhangi bir kişiyi özellikle hedef göstermedi. Ayrıca söz konusu milyarderlerden herhangi birinin, ülke dışındaki tröstlerinin elde ettiği kazançlar üzerinden vergi ödemesi gerekip gerekmediği ya da kendilerinden böyle bir ödeme yapmalarının istenip istenmediği de belirsizliğini koruyor. Bloomberg'in yasal kurumlara yapılan bildirimlere dayanarak gerçekleştirdiği hesaplamalara göre her bir durumda ilgili kişinin veya ailesinin en büyük varlıklarını oluşturan bu hisselerin toplam değeri 16 Ekim itibarıyla yaklaşık 140,2 milyar dolardı.
Çin'in en tanınmış şirketlerinden bazılarını kuran sekiz milyarder, tröstlerini Britanya Virjin Adaları ve Cayman Adaları gibi vergi cennetlerinde kurdu. Bunlar arasında, video oyunu geliştiricisi NetEase’'i yöneten ve ülke dışında yaklaşık 37 milyar dolarlık varlığı bulunan William Ding ile e-ticaret devi PDD Holdings'i kuran ve Çin dışında 29 milyar dolara sahip olan Colin Huang da yer alıyor.
Çin dışındaki servetin büyük bölümü, şirketlerin ABD veya Hong Kong'da halka arz edilmesinden önce yapılan yatırımlardan elde edildi. PDD ve Pop Mart gibi bazı şirketlerin değeri, borsada işlem görmeye başlamalarından bu yana hızla yükseldi ve kurucularına kağıt üzerinde milyarlarca dolar kazandırdı. Hukuk firması Ince & Co Hong Kong'un ortağı Kevin Woo'ya göre yeni vergi uygulaması eski servetlerin tutulduğu tröstleri daha ağır biçimde etkiliyor. Woo, “Şirket halka açıldığında değer artışı muazzam boyutlara ulaşıyor” dedi. Uzun zaman önce şirketlerini halka arz etmiş olan potansiyel müşterilerinin, “kuralları yalnızca açıklamak yerine tröstleri yeniden yapılandırabilecek yaratıcı hukukçular aradığını” söyledi.
Gelir kaynağı arayışı
Vergi tahsilatına yönelik bu girişim, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ortak refah kampanyasının bir uzantısı niteliğinde. Bu kampanya, Çinli teknoloji devlerine yönelik baskıları ve bankacıların maaşlarında kesintileri de içeriyordu. Son birkaç yılda bu kısıtlamaların bazıları gevşemiş olsa da uzun süredir devam eden emlak piyasasındaki durgunluk, yerel yönetimlerin mali durumuna da ağır bir darbe vurdu. Bu durum, başka gelir kaynakları aranmasına yol açtı. Union Bancaire Privée'nin Asya kıdemli ekonomisti Carlos Casanova, “Yerel ve merkezi yönetim düzeylerinde gelir kaynaklarını optimize etmeleri gerekiyor ve ülke dışındaki serveti de bu kaynaklardan biri olarak değerlendiriyorlar” dedi.
Konuyla ilgili bilgi sahibi kişilerin bu yılın başlarında aktardığına göre Çin, belirli vergi avantajları sağlayabilecek ülke dışında kurulmuş şirketlerin halka arzlarına yönelik kısıtlamalar getirmeye başlamıştı. Servet danışmanları ve avukatlar şimdi ailelerin ülke dışındaki varlık yapılarını geçmişe dönük olarak incelemelerine yardımcı oluyor. Bu süreçte varlıkların ilk kez tröstlere aktarıldığı tarihe kadar gidiliyor ve o tarihten bu yana elde edilen kazançlar hesaplanıyor.
BDO Tax Advisory'nin varlık ve servet yönetimi uygulamasının başındaki Kylie Luo, “Yapıları uzun yıllardır varlığını sürdüren aileler için bu oldukça kapsamlı bir çalışma olabilir” dedi. Luo'ya göre bazı aileler genel olarak ülke dışındaki mali yapılarını basitleştirmeye çalışırken bazıları belirli düzenlemeleri yeniden yapılandırmayı veya tamamen sonlandırmayı değerlendiriyor. Luo, “Bu yıl daha fazla aile ofisi yapısının kurulduğunu da görüyoruz” dedi.
Yeni kuralların Çin hükümetinin kasasına ne kadar ek gelir sağlayacağı henüz belirsiz. Bunun nedenlerinden biri, kimin ne kadar vergi borcu bulunduğuna ilişkin henüz kamuya açık verilerin olmaması. Ayrıca varlıklı kişilerin nihai vergi tutarları konusunda müzakere etme imkanı da bulunuyor. Bununla birlikte, herhangi bir vergi ödemeden kurtulabilecek birinin olması pek olası görünmüyor. Çin'in vergi kuralları, Haidilao'nun kurucusu gibi yabancı pasaport edinmiş kişilere de uygulanıyor. Önemli gelirlerinin önemli bir bölümünü Çin'den elde ediliyor olması.