ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşının ikinci haftasında hızla yükselen benzin fiyatları, hızla azalan mühimmat stokları ve kendi destekçilerinden bazı isimler de dahil olmak üzere seçmenler arasında süren çatışma karşıtlığı nedeniyle baskıyla karşı karşıya. Trump ve yönetim yetkilileri şimdiye kadar artan benzin fiyatlarıyla ilgili endişeleri küçümsedi ve savaş sona erdiğinde bu yüksek maliyetlerin düşeceğini söyledi. Trump cumartesi günü gazetecilere, “Petrol fiyatlarının yükseleceğini biliyorduk ve yükselecekler. Ama aynı zamanda düşecekler. Çok hızlı düşecekler ve biz de dünyanın yüzündeki büyük bir kanseri ortadan kaldırmış olacağız” diyerek İran’dan kaynaklanan ulusal güvenlik tehdidine atıfta bulundu.
Pazar günü ABD petrol vadeli işlemlerinin varil başına 100 doların üzerine çıkmasının ardından bu noktayı yeniden vurguladı. ABD Başkanı sosyal medya paylaşımında, “İran’ın nükleer tehdidinin ortadan kaldırılması tamamlandığında hızla düşecek olan kısa vadeli petrol fiyatları, ABD ve dünya için güvenlik ve barış adına ödenecek çok küçük bir bedel” dedi. Trump, yüksek benzin fiyatlarının geçici olduğu mesajıyla siyasi bir risk alıyor. Geçen yıl gümrük tarifelerini artırma programı için de benzer bir savunma yapmıştı ve bunun kısa vadeli acı pahasına Amerika’yı zengin edeceğini söyleyerek sadece “biraz sarsıntı” olacağını savunmuştu.
Ancak anketler seçmenlerin enflasyonun getirdiği sıkıntıdan hala memnun olmadığını gösteriyor. Bu hafta sonu yayımlanan bir NBC News anketine göre seçmenlerin yüzde 62’si Trump’ın enflasyon ve yaşam maliyetleri konusunda adımlarını onaylamıyor. Bu oran bir yıl önce yüzde 55’ti ve enflasyon konusundaki icraatlarını onaylayan yüzde 36’lık kesimin oldukça üzerinde.
ABD’nin eski başkanı Joe Biden’ın yönetimindeki yetkililer de başlangıçta görev süresi boyunca fiyat artışlarının “geçici” olacağını söylemişti. Ancak enflasyon Haziran 2022’de yüzde 9’un üzerine çıkarak kırk yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Seçmenler Biden’ı en önemli endişelerinden biri konusunda etkisiz olduğunu düşünmeye başladı ve Trump bu konuyu kullanarak 2024 seçimlerinde ikinci dönemini kazandı.
Cumhuriyetçiler, Trump döneminde ABD’nin iç petrol üretiminin arttığını belirtiyor ve İran rejiminin sona ermesinin uzun vadede yakıt fiyatlarını düşürmeye yardımcı olacağını savunuyor. Ancak bazı milletvekilleri Amerikalı tüketicilerin artan fiyatlara karşı sınırlı bir toleransı olduğunu söylüyor. Kaliforniyalı Cumhuriyetçi Temsilci Darrell Issa bir röportajda şöyle dedi: “Üç hafta sonra, İran dışında petrolün akabileceğine dair makul bir güven oluşmazsa endişelenir miyiz? Cevap: kesinlikle.”
Maliyeti düşürmek için seçenekleri değerlendiriyorlar
Yönetim içinde federal kurumlara, benzin maliyetini düşürmek için Beyaz Saray’a seçenekler sunma görevi verildi. Beyaz Saray geçen hafta yaptığı açıklamada, Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın enerji fiyatlarını düşürmenin yolları konusunda petrol yöneticileriyle görüştüğünü söyledi. Trump ise şimdiye kadar dünyanın en büyük acil ham petrol stoğu olan Stratejik Petrol Rezervi’ni kullanmayı düşünmediğini söyledi.
Benzin fiyatlarının ötesinde Trump, hızla azalan askeri stokları nasıl çabuk dolduracağı sorunuyla da karşı karşıya. Trump yönetiminin, savaşla bağlantılı maliyetleri karşılamak için Kongre’den daha fazla para istemesi bekleniyor. Buna, İsrail ve ABD saldırılara başladığından beri yoğun biçimde kullanılan Patriot, Tomahawk ve Thaad füze savunma sistemlerinin satın alınması da dahil.
Ancak bu tür savunma ekipmanları ve mühimmat hızlı üretilemiyor. Alabama’lı Cumhuriyetçi Senatör Tommy Tuberville geçen hafta gazetecilere, “Bu çatışmaya girmeden önce buna odaklanmıştık. Bunları üretmek yıllar alır. Günler değil, haftalar değil, yıllar” diyerek Alabama’da üretilen Thaad balistik füze savunma sistemlerine atıfta bulundu.
Kongre’nin kendisi de bir darboğaz oluşturabilir. Çünkü kurum halihazırda seçmen kimlik yasası ve İç Güvenlik Bakanlığı’nın finansmanı gibi konulardaki yasama kavgalarıyla meşgul durumda. Göçmenlik uygulama yöntemleri üzerindeki anlaşmazlık nedeniyle bazı çalışanlar maaşlarını alamıyor. Ayrıca milletvekilleri, ek bir harcama tasarısını kendi önceliklerini eklemek için bir fırsat olarak gördüklerini şimdiden işaret ediyor. Bu da ülkede Kongre’nin hareketini yavaşlatma riski taşıyor.
İran savaşı desteklenmiyor
Birkaç anket, Cumhuriyetçilerin yüzde 70’inden fazlasının Trump’ın İran’daki eylemlerini desteklediğini gösterdi. Ancak çoğu araştırma savaşın genel olarak Amerikalılar arasında popüler olmadığını da ortaya koydu. Eski danışman Steve Bannon gibi bazı etkili MAGA isimleri savaşa şüpheyle yaklaşıyor. Tucker Carlson gibi etkili podcast yayıncılarından da açık muhalefet var. Kara birliklerinin gönderilmesi ihtimali bu muhalefeti daha da artırabilir.
Trump’ın Birleşmiş Milletler büyükelçisi Mike Waltz pazar günü NBC’de yaptığı açıklamada, “Gerekirse ve emir verilirse kitle imha silahlarını ele geçirmek üzere odaklanmış birliklerimiz ve varlıklarımız var” dedi. Trump ise cumartesi günü İran’a ABD kara birlikleri gönderme sorusunun şu anda uygun olmadığını söyledi ancak “çok iyi bir neden” olması halinde bunun mümkün olabileceğini belirtti.