Avrupa'nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası olma konumu, ekonomi üzerinde ciddi bir yük haline geliyor. Ekonomistlere göre sıcaklıkların küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla arttığı bölgede, küresel ısınmanın ekonomik etkilerini görmezden gelme lüksü artık kalmadı. Ekonomistler hükümetlerin gelecek yıllarda üretkenliği düşüren, sanayiye zarar veren ve önemli sayıda ölüme yol açan, giderek daha tehlikeli hale gelen sıcak hava dalgalarından vatandaşları koruyabilmek için yüklü yatırımlar yapmak zorunda kalacağını söylüyor.
Termometre yeni ekonomik gösterge
ING Group NV Küresel Makro Araştırmalar Başkanı Carsten Brzeski verdiği röportajda bu yaz yaşanan sıcak hava dalgalarının "tüm Avrupalı yetkililer için bir uyanış çağrısı" olması gerektiğini söyledi. Zamanının büyük bölümünü enflasyon ve gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) gibi temel makroekonomik göstergeleri tahmin etmekle geçiren ekonomist, artık termometrenin de kendisi gibi ekonomistlerin takip etmesi gereken öncü bir gösterge haline geldiğini ifade ediyor.
Avrupa Komisyonu bu yıl, AB üye ülkelerinin yükselen sıcaklıkların sonuçlarına uyum sağlayabilmek için 2050 yılına kadar her yıl yaklaşık 70 milyar euro (80 milyar dolar) harcaması gerektiğini tahmin etti. Avrupa'nın en büyük birincil sigorta şirketi Allianz ise yakın zamanda yayımladığı sıcaklık etkisi simülasyonlarında, AB'nin en büyük ekonomisi olan Almanya'nın 2030 yılına kadar yaklaşık 130 milyar dolar ekonomik kayıpla karşı karşıya kalacağını ortaya koydu. Fransa için ise bu rakam 240 milyar dolar.
Bloomberg'in haberine göre 2014-2024 yılları arasındaki sıcak hava dalgalarının tahmini maliyetleri temel alınarak yapılan projeksiyonlar olan Allianz verileri, analizi gerçekleştiren ekonomistleri bile şaşırttı. Allianz Kıdemli İklim Ekonomisti Hazem Krichene, ekonomik bir etkinin olacağını bildiklerini, ancak kendisi ve ekibinin "bunun bu kadar büyük olmasını beklemediğini" söyledi.
Avrupa'nın konutları ve altyapısı büyük ölçüde soğuk havanın etkilerine karşı koruma sağlamak amacıyla inşa edildi. Ancak artık her yıl birkaç ay boyunca bu altyapının aşırı sıcaklara da dayanabilecek şekilde çalışması gerekiyor. Krichene, "20-30 yıl içinde sıcaklıklarda çok hızlı bir değişim yaşanıyor ve sonunda, sıcağa yeterince uyum sağlayamamış bir kentsel altyapı ile karşı karşıya kalıyorsunuz” dedi.
“Stagflasyonist bir ortam oluşturuyor”
Allianz'ın araştırmasına göre sıcaklıklar sermayenin beklenen getirisinin düştüğü, yatırımların azaldığı ve üretim kapasitesinin gerilediği bir geri besleme döngüsü yaratıyor. Bu da stagflasyonist bir ortam oluşturuyor ve Avrupa'nın en büyük ekonomilerinde istikrarı korumaya çalışan yetkililer için hızla bir kabusa dönüşebiliyor. Krichene, "Analizimizde gösterdiğimiz şey şu: Eğer hiçbir şey yapmazsanız bunun maliyeti kamu maliyesine yansıyacak. Farkındalık var ancak bunu somut eylemlere nasıl dönüştüreceğimiz gelecek aylarda göreceğimiz konu olacak” ifadelerini kullandı.
Allianz analizine göre Avrupa'nın karşı karşıya olduğu zorluklardan biri de, daha soğuk iklime sahip kuzey ülkelerinin sıcaklık artışıyla birlikte nispeten daha olumlu ekonomik bir seyir izleyebilecek olması. Buna karşılık bölgenin en büyük ekonomileri olan Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya anlamlı ekonomik gerileme riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Finlandiya'dan Yunanistan'a kadar uzanan Avro Bölgesi içinde bu durum, Avrupa Merkez Bankası açısından "son derece ciddi" bir ikilem yaratıyor.
Brzeski, Avrupa Merkez Bankası'nın daha önce yayımladığı tahminlerde sıcak hava dalgaları ve kuraklığın gıda enflasyonunu yaklaşık 0,4 ila 0,9 puan artırabileceğinin ve bu etkinin gelecek 30 yıl içinde iki katına çıkma potansiyeli taşıdığının gösterildiğini hatırlatıyor. Ayrıca Avrupa Merkez Bankası'nın ortak yazarı olduğu 2025 yazına ilişkin bir analiz, Avrupa ekonomisinin üretiminin yüzde 0,3'ünü kaybettiğini ve bu kaybın 2029 yılına kadar kümülatif olarak yüzde 0,8'e ulaşabileceğini ortaya koyuyor.
Haziran ayının maliyeti 2,36 milyar sterlin
Birleşik Krallık'ta son sıcak hava dalgaları, ülkenin alt yapısındaki önemli eksiklikleri gözler önüne serdi. Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan haziran ayında yaptığı açıklamada, yükselen sıcaklıkların maliyetini karşılayabilmek için şehrin özel yatırımcılardan destek almak zorunda kalacağını söyledi. Khan'a göre yalnızca Londra'daki en kırılgan durumdaki konutları aşırı sıcaklardan korumanın maliyeti 9 ila 45 milyar sterlin arasında olacak.
Londra merkezli düşünce kuruluşu Verdant'a göre Birleşik Krallık'ın haziran ayındaki sıcak hava dalgasının maliyeti yaklaşık 2,36 milyar sterlin oldu. Bu hesaplama, yüksek sıcaklıkların çalışmayı zorlaştırması nedeniyle ortaya çıkan üretkenlik kaybını ve sıcağın neden olduğu altyapı ile ekipman arızalarını da dikkate alıyor.
Son sıcak hava dalgalarının şiddeti, Avrupa'da iklim krizine şüpheyle yaklaşan bazılarını bile geri adım atmaya zorluyor. Fransa’da cumhurbaşkanı adayı Marine Le Pen'in bir zamanlar BM destekli IPCC iklim raporunu "çok ama çok alarmcı" olarak nitelendirdiği Ulusal Birlik Partisi, artık bu bilimsel çalışmaları ciddiye almak gerektiğini kabul ediyor. Partinin milletvekillerinden Sébastien Chenu Fransız yayın kuruluşu TF1'e yaptığı açıklamada, "Tepki verebilme kapasitesine sahip olmamız gerekiyor. Çünkü uzun zamandır özellikle IPCC'nin küresel ısınmayı ele alan raporları elimizde bulunuyor" dedi.
Bedeli yalnızca ekonomik değil
Paris merkezli İklim Ekonomisi Enstitüsü'nün analizine göre Fransa geçen yıl iklim değişikliğine uyum için 1,7 milyar euro harcadı. Bu rakama, ulaşım altyapısı ve enerji sistemlerinin aşırı sıcaklara uyarlanması, kamu sağlığı politikaları ve sivil koruma kaynakları için harcanan onlarca milyar euro dahil değil. Enstitünün iklim değişikliğine uyum araştırmalarından sorumlu yöneticisi Vivian Depoues, önümüzdeki zorluklarla başa çıkabilecek kaynakların mevcut olduğunu söyledi. Depoues, "Bunu gerçekleştirmek için gerekli tüm araçlara ve teknik bilgiye sahibiz. Asıl mesele, hedeflerimizi nasıl önceliklendireceğimiz” ifadelerini kullandı.
Öte yandan, harekete geçmemenin bedeli yalnızca ekonomik değil. Ulusal makamların yayımladığı tahminlere göre bu yaz şu ana kadar Avrupa'da sıcak hava dalgaları 13 binden fazla kişinin ölümüne neden oldu. ING'den Brzeski ise Avrupa'nın şu anda yaşadıklarının "uyandıran sıcak hava dalgası" olması gerektiğini söylüyor. Ona göre bu deneyim, herkesi "iklim değişikliğinin gerçek olduğu" konusunda ikna etmeli.