FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustosta bir önceki aya göre yüzde 1,9 yükselirken, yıllık bazda artış yüzde 2,5 oldu. Böylece küresel gıda fiyatlarındaki yükseliş eğilimi üst üste devam etti.
Tahıl, şeker ve süt ürünleri fiyatları yukarı taşıdı
Endeksteki aylık yükselişte özellikle tahıl, şeker ve süt ürünlerindeki fiyat hareketleri belirleyici oldu.
Ağustosta küresel buğday fiyatları yüzde 2,6 artarken, şeker fiyatlarında çok daha sert bir yükseliş yaşandı. Şeker fiyatları aylık bazda yüzde 11,9 oranında sıçradı.
Türkiye ile küresel gıda enflasyonu arasındaki fark daraldı
Küresel gıda fiyatlarında yıllık artış yüzde 2,5 seviyesinde gerçekleşirken, Türkiye'de aynı dönemde gıda enflasyonu yüzde 33,4 oldu.
Buna karşın Türkiye'deki gıda enflasyonu ile küresel gıda enflasyonu arasındaki fark ağustos ayında son 8 ayın en düşük seviyesine geriledi.
Jeopolitik riskler arz endişelerini artırıyor
Gıda piyasalarında fiyatları yukarı yönlü baskılayan unsurlar yalnızca hava koşullarıyla sınırlı kalmıyor. Üreticilerin artan girdi maliyetleriyle karşı karşıya olması, ticaret akışındaki sorunlar ve jeopolitik gerilimler küresel arz görünümünü kırılgan tutuyor.
Rusya-Ukrayna hattında temmuz ortasından itibaren yeniden yoğunlaşan gerilim de tahıl piyasaları açısından önemli bir risk oluşturuyor. Rusya'nın saldırılarını artırmaya yönelik hazırlıkları, Ukraynalı üreticilerin tarım ürünlerini ihraç etme kapasitesine ilişkin endişeleri artırıyor.
ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerine ilişkin beklentilerin zayıflaması da enerji ve emtia piyasalarında risk algısını yükselten unsurlar arasında yer alıyor.
Avrupa'da düşük rekolte beklentisi
Avrupa'da tarımsal üretimin zayıf seyredeceğine yönelik beklentiler de küresel gıda piyasalarındaki baskıyı artırıyor. Kıtada rekoltenin gerilemesi halinde ithalata duyulan ihtiyacın artması ve uluslararası piyasalardaki arz rekabetinin daha da sertleşmesi bekleniyor.
Bu gelişmeler, küresel gıda ticaretinde fiyatların yanı sıra tedarik güvenliği konusunda da soru işaretlerinin büyümesine neden oluyor.
El Nino yeni bir fiyat şoku riski yaratıyor
Tarım piyasalarının önündeki en önemli risklerden biri ise hava koşulları olmaya devam ediyor. Beklentilerden daha güçlü seyreden El Nino'nun etkisini sürdürmesi, özellikle tarımsal üretimde hava koşullarına bağlı risklerin kısa vadede ortadan kalkmayacağına işaret ediyor.
Uzman değerlendirmelerine göre, olumsuz hava koşullarının jeopolitik gerilimlerle aynı döneme denk gelmesi halinde küresel gıda piyasaları yeni bir enflasyon dalgasıyla karşı karşıya kalabilir.