Andy Burnham pazartesi günü son on yıl içinde Britanya'nın yedinci lideri olurken, ülkeyi farklı bir şekilde yöneteceğini göstermeye çalıştı. Burnham'ın ilk günü, Londra'nın merkezindeki bir evsizler barınağını ziyaret ederek başladı. Burada mantar doğradı ve kahvaltı hazırlayan diğer gönüllülerle sohbet etti. Birkaç saat sonra ise takım elbise ve kravat giymiş halde Buckingham Sarayı'nın görkemli salonlarından birinde Kral 3. Charles ile tokalaştı. Geçen hafta iktidardaki İşçi Partisi'nin lideri seçilen Burnham, hükümeti kurma görevini hükümdardan kabul ederek, olağanüstü siyasi çalkantılarla geçen son on yılın ardından ülkenin yedinci başbakanı oldu. Burnham'ın sabahın erken saatlerindeki evsizlere yardım kuruluşu ziyareti, öncelikleri konusunda ülkeye bir mesaj vermeyi ve sosyal sorunlarla mücadele ederek Britanya siyasetini yeniden şekillendirme vaadini vurgulamayı amaçlıyor gibi görünüyordu.
“İnsanların siyasetten bıktığını biliyorum”
Törenler ve geleneklerle dolu bu günde Burnham başbakanlık konutunun önünde yaptığı kısa konuşmada, "İnsanlara özen göstermeyi yaptığım her işin merkezine koyacağım" dedi. Başbakanlık görevine gelişini, son kırk yılda özelleştirmeyi teşvik eden ve ülkenin sanayisizleşmesine yol açan ardı ardına gelen neoliberal hükümetlerin izlediği yönü değiştirecek bir "kırılma anı" olarak nitelendirdi. "Evlerindeki insanların siyasetten bıktığını biliyorum" diyen Burnham, halka not kullanmadan ve başbakanların Downing Street önünde konuşurken genellikle kullandıkları kürsü olmadan seslendi: "Sizi duyuyorum ve size karşı dürüst olmak istiyorum: Yeterince iyi olamadık ve daha iyi olmamız gerekiyor. Olacağız."
Burnham'ın Britanya siyasetinin zirvesine bu kadar hızlı yükselmesi dikkat çekici. Bu yılın başlarında, Bbaşbakan Keir Starmer'a meydan okuyabilmesi için gerekli olan milletvekilliği adaylığına girmesi engellendiğinde yolu kapanmış gibi görünüyordu. Ancak mayıs ayında İskoçya, Galler ve İngiltere'deki yerel seçimlerde yaşanan ağır yenilginin ardından Starmer geri adım atmak zorunda kaldı ve Burnham'ın ara seçime katılmasına izin verdi. Burnham da bu seçimi açık farkla kazandı.
Finansman planı hazırlığı
Bu sonuç, Burnham'ı Starmer'ın yerine geçecek en güçlü aday konumuna taşıdı. Starmer'ın popülaritesi, 2024 genel seçimlerini kazanmasının üzerinden yalnızca iki yıl geçmesine rağmen bir Britanya başbakanı için kaydedilen en düşük seviyelere gerilemişti. Destekçileri Burnham'ın partisini yeniden canlandırmasını umut ediyor. Zira son bir yılı aşkın süredir sağ popülist Reform UK Partisi, seçmen desteği yaklaşık yüzde 25 düzeyinde olmasına rağmen kamuoyu yoklamalarında önde gidiyordu.
Burnham'ın yükselişi, seçmenlerin 2016'da Avrupa Birliği ile bağlarını koparmasına yol açan Brexit referandumuyla başlayan siyasi çalkantılı dönemin ardından geldi. Burnham, konuşmasında, durgunlaşan yaşam standartlarından bunalan ve değişim isteyen seçmenlerin yükünü hafifletecek önlemleri hızla açıklayacağını söyledi. Burnham, bu önlemlerin nasıl finanse edileceğini önümüzdeki günlerde açıklayacağını belirtti. Ayrıca yılın ilerleyen dönemlerinde ülke için 10 yıllık bir plan sunacağını da ekledi.
Starmer’ın müttefikleri kabineye almadı
Burnham kabinesini oluştururken Starmer'ın en yakın müttefiklerinin çoğu hükümet dışında kaldı. Sürpriz bir atamayla eski Savunma Bakanı John Healey, Rachel Reeves'in yerine maliye bakanlığı görevine getirildi. Eski İşçi Partisi lideri Ed Miliband dışişleri bakanı olurken, Shabana Mahmood içişleri bakanı olarak görevini korudu. Bu durum, Burnham'ın onun yasal ve yasadışı göçü sıkı şekilde kontrol altına alma çabalarını büyük ölçüde desteklediğinin işareti olarak değerlendirildi. Starmer döneminde başbakan yardımcılığı yapan David Lammy ise hükümetten ayrılacağını açıkladı.
Burnham'ın, Starmer'ın enerji politikasının bazı yönlerinde de değişikliğe gitmesi bekleniyor. İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Burnham'ın yakın müttefiki Lucy Powell, pazar günü yaptığı açıklamada Burnham'ın Kuzey Denizi'ndeki petrol ve doğalgaz konusunda Starmer'a göre "daha pragmatik bir yaklaşım" benimseyeceğini söyledi. Ancak bunun bir politika değişikliğinden ziyade "vurgu değişikliği" olduğunu ekledi.